Dù có phải là người khéo chăm cây hay không, làm vườn vẫn là một sở thích rất đáng thử vì những lợi ích sức khỏe mà nó mang lại. Khoảng thời gian được hít thở không khí trong lành, trồng cây, cắt tỉa cành lá hay chăm sóc khu vườn có thể giúp cải thiện cả sức khỏe thể chất lẫn tinh thần, theo nhiều nghiên cứu khoa học.
Nếu đang cân nhắc bắt đầu với vài chậu cây hay một luống rau nhỏ, bạn có thể sẽ bất ngờ khi biết rằng làm vườn không chỉ giúp thư giãn mà còn mang đến hàng loạt lợi ích cho cơ thể.
Một phân tích được thực hiện tại Anh vào năm 2018 cho thấy, những người thường xuyên dành thời gian ở vườn hoặc các không gian xanh có sức khỏe tinh thần và thể chất tốt hơn. Các nhà nghiên cứu cho rằng, điều này có thể đến từ việc cơ thể được tiếp xúc với vitamin D từ ánh nắng mặt trời, tăng cường giao tiếp xã hội thông qua các khu vườn cộng đồng và được vận động thường xuyên hơn khi chăm sóc cây cối.
Một nghiên cứu công bố năm 2017 cũng phát hiện, những người làm vườn có ít triệu chứng lo âu và trầm cảm hơn. Họ đồng thời có chất lượng cuộc sống tốt hơn, cảm thấy gắn kết với cộng đồng hơn, vận động nhiều hơn và duy trì chức năng nhận thức tốt hơn.
Đến năm 2024, một tổng quan hệ thống được công bố trên tạp chí Systematic Reviews tiếp tục khẳng định làm vườn và liệu pháp làm vườn có thể cải thiện sức khỏe tinh thần, nâng cao chất lượng cuộc sống và hỗ trợ sức khỏe tổng thể.
Những lợi ích này không chỉ xuất hiện ở người khỏe mạnh. Một nghiên cứu năm 2021 cho thấy liệu pháp làm vườn giúp người mắc chứng sa sút trí tuệ tăng khả năng tương tác, giảm kích động, giảm các triệu chứng trầm cảm và thậm chí có thể giảm nhu cầu sử dụng thuốc.
Tương tự, nghiên cứu đăng trên The Lancet Planetary Health năm 2023 phát hiện những người tham gia các khu vườn cộng đồng ăn nhiều chất xơ hơn, vận động nhiều hơn và có mức độ căng thẳng thấp hơn so với những người không tham gia.
Trong một nghiên cứu mới công bố năm 2024 trên nhóm người lớn tuổi từng mắc ung thư, các nhà khoa học không ghi nhận sự cải thiện đáng kể về chế độ ăn uống hay mức độ vận động sau chương trình trồng rau. Tuy nhiên, những người tham gia lại ăn nhiều rau củ và trái cây hơn, đồng thời đánh giá sức khỏe của bản thân tốt hơn và có khả năng vận động tốt hơn so với nhóm không làm vườn.
Tiến sĩ Andrea Papa, bác sĩ tâm thần và Giám đốc Y khoa của Advantage Behavioral Health, cho biết làm vườn có thể hỗ trợ sức khỏe tinh thần theo nhiều cách khác nhau.
Theo bà, khi làm vườn, con người thường tập trung vào quá trình chăm sóc cây cối thay vì những áp lực trong cuộc sống hằng ngày. “Bạn thoát ra khỏi những suy nghĩ căng thẳng trong đầu. Bạn không còn liên tục nghĩ về những chuyện xảy ra ở nơi làm việc mà có thể tận hưởng cảm giác bình yên với chính mình”, bà nói.
Bên cạnh đó, việc dành thời gian ngoài trời cũng mang lại lợi ích riêng cho sức khỏe tâm thần. Một trong những yếu tố quan trọng là vitamin D từ ánh nắng mặt trời. Nhiều nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng thiếu vitamin D có liên quan đến các vấn đề về tâm lý và cảm xúc.
Mặc dù làm vườn thường được xem là hoạt động cá nhân, nhưng tham gia các khu vườn cộng đồng hoặc các nhóm yêu thích cây cảnh cũng có thể giúp cải thiện tinh thần. Theo tiến sĩ Papa: “Bạn sẽ có cơ hội hợp tác với người khác, xây dựng các mối quan hệ bạn bè và chúng ta đều biết tình bạn rất tốt cho sức khỏe tinh thần”.
Bà cho rằng con người vốn có nhu cầu kết nối với nhau. Dù đôi khi ai cũng cần khoảng thời gian riêng tư, việc làm vườn cùng người khác nhìn chung vẫn là một hoạt động tích cực.
Tiến sĩ Shivani Amin (làm việc tại Mỹ), cho biết thêm rằng làm vườn còn giúp giảm nồng độ cortisol – hormone liên quan trực tiếp đến căng thẳng. Điều này có thể góp phần giúp cơ thể thư giãn và cải thiện tâm trạng.
Không chỉ tốt cho tinh thần, làm vườn còn là một hình thức vận động có lợi cho cơ thể.
Những công việc như nhổ cỏ, đào đất hay trồng cây đều khiến nhịp tim tăng lên, từ đó giúp cải thiện sức khỏe tim mạch. Tiến sĩ Gerda Maissel, bác sĩ nội khoa và nhà sáng lập dịch vụ hỗ trợ bệnh nhân My MD Advisor, cho biết bất kỳ hoạt động nào khiến nhịp tim tăng lên lặp đi lặp lại đều có thể cải thiện sức khỏe tim mạch. Điều này giúp làm giảm nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim.
Lượng calo tiêu hao khi làm vườn sẽ phụ thuộc vào loại công việc bạn thực hiện. Đào đất thường đốt cháy nhiều năng lượng hơn so với việc cắt tỉa hoa. Tuy nhiên, nhìn chung làm vườn được xếp vào nhóm hoạt động thể chất nhẹ đến trung bình và có thể giúp cơ thể tiêu hao khoảng 90-160 calo mỗi giờ.
Theo tiến sĩ Maissel, việc tăng cường vận động thông qua các hoạt động như làm vườn còn có thể mang lại những lợi ích khác như ngủ ngon hơn và kiểm soát cân nặng hiệu quả hơn.
Tiến sĩ Amin cũng nhấn mạnh rằng cơ thể con người không được thiết kế để ngồi hàng giờ trước máy tính. Vì vậy, những hoạt động tự nhiên như làm vườn đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe.
Bà giải thích rằng ngay cả những động tác đơn giản như đứng lên, cúi xuống hay đi lại quanh khu vườn cũng có thể giúp tăng cường sức khỏe tim mạch, cải thiện độ linh hoạt của các khớp, tăng khả năng vận động và làm khỏe cơ bắp.
Ngoài ra, những công việc đòi hỏi nhiều sức hơn như đào đất, nhổ cỏ hoặc mang vác các bao đất, chậu cây nặng còn giúp tăng cường sức mạnh cho lưng, vai, cánh tay và đôi chân.
Lợi ích của làm vườn không chỉ đến từ việc vận động. Nếu lựa chọn trồng rau củ và trái cây, bạn còn có thể cải thiện đáng kể chất lượng bữa ăn hàng ngày.
Tiến sĩ Raj Dasgupta, chuyên gia nội khoa, cho biết những người làm vườn thường có xu hướng tự trồng thực phẩm cho gia đình. Điều này có thể giúp hình thành thói quen ăn uống lành mạnh hơn và cải thiện chất lượng dinh dưỡng. Theo ông: “Bạn sẽ có cơ hội tiếp cận với nguồn rau củ quả tươi sạch, hữu cơ và giảm lượng hóa chất hoặc thuốc trừ sâu đi vào cơ thể. Điều này rất có lợi cho sức khỏe tổng thể”.
Tiến sĩ Amin cũng đưa ra một nhận xét đơn giản nhưng rất thực tế: “Những gì có sẵn trước mắt thì chúng ta sẽ có xu hướng ăn nhiều hơn”.
Nói cách khác, khi trong vườn luôn có sẵn rau xanh và trái cây tươi, bạn sẽ dễ dàng lựa chọn chúng cho bữa ăn hằng ngày thay vì các loại thực phẩm chế biến sẵn.
(Ảnh minh hoạ: Internet)
(Nguồn: Yahoo)
