Các nhà khoa học đã phát triển một xét nghiệm máu mới, có khả năng phát hiện đồng thời nhiều loại ung thư cũng như một số bệnh lý khác chỉ từ một mẫu máu duy nhất.
Phát hiện ung thư ở giai đoạn sớm là yếu tố then chốt giúp cải thiện tỷ lệ sống sót. Khi ung thư được chẩn đoán trước khi lan rộng, khả năng điều trị thành công sẽ cao hơn rất nhiều so với khi bệnh đã tiến triển.
Chính vì vậy, các nhà nghiên cứu đang nỗ lực tìm kiếm những phương pháp sàng lọc đơn giản, ít xâm lấn hơn, trong đó xét nghiệm máu được xem là hướng đi đầy tiềm năng.
Xét nghiệm mới, được gọi là MethylScan, hoạt động bằng cách phân tích DNA tự do trong máu (cfDNA) – những mảnh vật chất di truyền được giải phóng khi tế bào chết đi.
Mỗi ngày, hàng chục tỷ tế bào trong cơ thể chết và giải phóng DNA vào máu. Điều này đồng nghĩa với việc máu chứa thông tin phản ánh tình trạng của nhiều cơ quan khác nhau.
Thay vì tìm kiếm đột biến gen như các xét nghiệm trước đây, phương pháp này tập trung vào methyl hóa DNA – các “dấu ấn hóa học” trên DNA, có thể thay đổi khi tế bào trở nên bất thường hoặc ung thư.
Một thách thức lớn là phần lớn DNA trong máu đến từ tế bào bình thường, đặc biệt là tế bào máu (chiếm tới 80-90%). Điều này tạo ra “nhiễu”, khiến việc phát hiện tín hiệu ung thư trở nên khó khăn.
Để khắc phục, các nhà khoa học đã sử dụng enzyme đặc biệt để loại bỏ phần lớn DNA không liên quan, giúp tập trung vào DNA có nguồn gốc từ các cơ quan khác – nơi có thể đang xuất hiện bệnh lý.
Nhờ đó, xét nghiệm vừa tăng độ nhạy, vừa giảm chi phí vì không cần giải trình tự quá sâu.
Kết quả thử nghiệm ban đầu
Nghiên cứu được thực hiện trên hơn 1.000 người, bao gồm:
Bệnh nhân ung thư gan, phổi, buồng trứng, dạ dày
Người mắc bệnh gan (viêm gan B, C, xơ gan…)
Người khỏe mạnh
Kết quả cho thấy:
Độ đặc hiệu khoảng 98% (ít dương tính giả)
Phát hiện khoảng 63% tổng số ca ung thư
Phát hiện khoảng 55% ung thư giai đoạn sớm
Trong nhóm nguy cơ cao mắc ung thư gan, xét nghiệm phát hiện được gần 80% trường hợp.
Một điểm nổi bật của xét nghiệm là khả năng xác định cơ quan phát bệnh.
Các mẫu methyl hóa DNA có đặc trưng riêng theo từng mô, giúp bác sĩ suy đoán ung thư bắt nguồn từ gan, phổi hay cơ quan khác. Điều này rất quan trọng vì sau khi xét nghiệm dương tính, bệnh nhân cần được chỉ định chẩn đoán hình ảnh đúng vị trí.
Ngoài phát hiện ung thư, xét nghiệm còn có khả năng:
Phân biệt các loại bệnh gan khác nhau
Giảm nhu cầu sinh thiết gan xâm lấn
Trong nghiên cứu, phương pháp này phân loại đúng khoảng 85% các bệnh lý gan.
Các nhà khoa học cho rằng xét nghiệm máu này có thể trở thành một “radar sức khỏe”, giúp phát hiện sớm nhiều bệnh lý trong cơ thể chỉ với một lần lấy máu.
Tuy nhiên, cần thêm các nghiên cứu quy mô lớn để:
Xác nhận độ chính xác trong thực tế
Đánh giá hiệu quả khi áp dụng sàng lọc cộng đồng
Dù vậy, đây được xem là bước tiến quan trọng, đưa y học tiến gần hơn tới mục tiêu một xét nghiệm duy nhất để phát hiện nhiều bệnh cùng lúc. Xét nghiệm máu mới đang được kỳ vọng sẽ thay đổi cách tầm soát ung thư trong tương lai. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có đủ bằng chứng để khẳng định chúng giúp giảm tỷ lệ tử vong hay thay thế hoàn toàn các phương pháp sàng lọc hiện tại.
(Ảnh minh họa: Internet)
(Nguồn: Medical News Today)
