Túi mật của bạn có thể đang âm thầm “phản bội” bạn.
Nằm ngay dưới gan, túi mật chỉ có kích thước bằng một quả lê nhỏ. Bình thường, nó lặng lẽ làm việc như một “người vô hình”. Khi bạn ăn lẩu, nó âm thầm tiết mật để hỗ trợ tiêu hóa; khi bạn thức khuya, nó cũng chẳng lên tiếng phàn nàn.
Thế nhưng chính cơ quan nhỏ bé, hiền lành này, một khi xảy ra vấn đề, lại trở thành cơn ác mộng đối với các bác sĩ ngoại gan mật. Đó là ung thư túi mật.
Trong giới y học, căn bệnh này còn được gọi bằng cái tên đầy ám ảnh: “vua của các loại ung thư”.
Không phải vì nó phổ biến nhất, mà vì nó quá xảo quyệt, nguy hiểm và khó điều trị. Tỷ lệ sống sau 5 năm của người bệnh chưa tới 5%, thời gian sống trung bình chỉ khoảng 5-8 tháng. Con số này còn đáng lo ngại hơn cả ung thư gan hay ung thư tụy.
Điều nguy hiểm nhất của ung thư túi mật không phải là khối u phát triển nhanh, mà là người bệnh rất khó phát hiện ra nó.
Ở giai đoạn đầu, ung thư túi mật gần như không có triệu chứng đặc hiệu.
Vùng bụng trên bên phải hơi khó chịu? Bạn nghĩ là đau dạ dày.
Ăn đồ nhiều dầu mỡ thấy đầy bụng? Bạn cho rằng bị khó tiêu.
Thỉnh thoảng đau lưng? Bạn nghĩ do ngồi sai tư thế.
Đến khi da vàng, sụt cân nhanh hoặc sờ thấy khối cứng trong bụng thì khối u thường đã xâm lấn gan, xuyên qua đường mật, thậm chí di căn đến hạch bạch huyết hoặc các cơ quan khác.
Một thống kê khiến nhiều người giật mình cho thấy: khoảng 85% bệnh nhân ung thư túi mật có kèm sỏi túi mật.
Nói cách khác, phần lớn các trường hợp ung thư túi mật bắt đầu từ một viên sỏi.
Những viên sỏi liên tục cọ xát vào niêm mạc túi mật, gây kích thích và viêm kéo dài năm này qua năm khác. Trong môi trường viêm mạn tính đó, các tế bào bình thường dần biến đổi thành tế bào ung thư.
Đáng lo hơn, cơn đau do ung thư túi mật giai đoạn đầu gần như giống hệt cơn đau do sỏi mật:
Đau quặn từng cơn ở vùng bụng trên bên phải.
Đôi khi đau lan lên vai phải.
Rất khó để phân biệt hai tình trạng này. Vì vậy, nhiều người cứ trì hoãn việc khám bệnh, xem những dấu hiệu cảnh báo ung thư chỉ là “bệnh cũ tái phát”.
Không phải ai cũng mắc ung thư túi mật, nhưng những nhóm dưới đây cần đặc biệt chú ý:
1. Người bị sỏi túi mật, đặc biệt là sỏi lớn
Người có sỏi đường kính trên 3cm có nguy cơ mắc ung thư túi mật lên tới 10%.
Sỏi càng lớn, thời gian cọ xát càng dài thì nguy cơ ung thư hóa càng cao.
2. Người có polyp túi mật trên 1cm
Polyp thường không gây đau hay khó chịu.
Tuy nhiên, khi kích thước vượt quá 10mm, nguy cơ ác tính tăng lên đáng kể. Đặc biệt cần cảnh giác với các polyp:
Chỉ có một polyp đơn độc.
Chân bám rộng.
Tăng kích thước nhanh trong thời gian ngắn.
3. Người có túi mật sứ hóa
Đây là tình trạng thành túi mật bị vôi hóa và cứng như sứ.
Đây được xem là tổn thương tiền ung thư đã được xác định rõ.
4. Phụ nữ trên 60 tuổi
Tỷ lệ mắc bệnh ở nữ cao hơn nam, khoảng 2,7 lần.
Tuổi khởi phát trung bình khoảng 65 tuổi.
Nếu trong gia đình bạn có người lớn tuổi đồng thời hội tụ 3 yếu tố:
Nữ giới.
Trên 60 tuổi.
Có sỏi mật.
Hãy đưa họ đi siêu âm ổ bụng càng sớm càng tốt.
5. Người béo phì hoặc mắc đái tháo đường
Thừa cân làm rối loạn chuyển hóa cholesterol, thay đổi thành phần dịch mật, từ đó làm tăng nguy cơ hình thành sỏi và gián tiếp làm tăng nguy cơ ung thư.
Mặc dù triệu chứng giai đoạn đầu thường mờ nhạt, nhưng nếu thuộc nhóm nguy cơ cao, bạn nên chú ý những dấu hiệu sau:
Đau âm ỉ hoặc đau tức kéo dài vùng bụng trên bên phải, nhất là sau bữa ăn.
Sụt cân không rõ nguyên nhân.
Chán ăn, buồn nôn hoặc nôn.
Vàng da, vàng mắt khi khối u chèn ép đường mật; nước tiểu sẫm màu như nước trà đặc.
Sờ thấy khối u ở vùng bụng trên bên phải.
Điều đáng lưu ý là nhiều bệnh nhân trong thời gian dài vẫn nghĩ mình chỉ bị viêm túi mật hoặc bệnh dạ dày mãn tính. Họ tiếp tục dùng thuốc kháng viêm, thuốc lợi mật mà không đi kiểm tra chuyên sâu.
Đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng thì đã bỏ lỡ thời điểm điều trị tốt nhất.
Dù được mệnh danh là “vua của các loại ung thư”, ung thư túi mật vẫn có một điểm yếu chí mạng:
Nếu phát hiện ở giai đoạn sớm, bệnh hoàn toàn có thể chữa khỏi.
Ở giai đoạn IA, khi khối u còn khu trú trong lớp niêm mạc túi mật và chưa di căn, chỉ cần thực hiện phẫu thuật cắt túi mật đơn thuần:
Tỷ lệ sống sau 5 năm gần 100%.
Tỷ lệ tái phát chỉ khoảng 1,1%.
Nói cách khác, gần như có thể xem là chữa khỏi.
Ngay cả ở giai đoạn IB, nếu thực hiện phẫu thuật triệt căn gồm:
Cắt túi mật.
Cắt một phần gan.
Nạo vét hạch bạch huyết.
Thì khả năng sống lâu dài vẫn tốt hơn đáng kể so với chỉ cắt túi mật đơn thuần.
Câu trả lời rất đơn giản:
Siêu âm ổ bụng định kỳ mỗi năm một lần.
Siêu âm là phương pháp:
Không xâm lấn.
Chi phí thấp.
Có thể thực hiện nhiều lần.
Đây là lựa chọn hàng đầu để sàng lọc ung thư túi mật.
Siêu âm giúp phát hiện:
Thành túi mật có dày lên hay không.
Có khối bất thường hay không.
Polyp có tăng kích thước hay không.
Đối với người thuộc nhóm nguy cơ cao, nên tái khám mỗi 6-12 tháng.
Nếu phát hiện polyp lớn hơn 1cm hoặc tăng kích thước nhanh trong thời gian ngắn, cần trao đổi với bác sĩ để cân nhắc phẫu thuật.
Hãy nhớ:
Ung thư túi mật không xuất hiện trong một sớm một chiều. Nó thường là hậu quả của việc bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo trong thời gian quá dài.
1. Phẫu thuật là phương pháp duy nhất có khả năng chữa khỏi
Ở giai đoạn sớm, sau phẫu thuật cắt bỏ triệt căn, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể vượt quá 50%.
2. Giai đoạn trung và muộn
Người bệnh có thể cần kết hợp nhiều phương pháp:
Xạ trị.
Hóa trị.
Điều trị nhắm trúng đích.
Tuy nhiên hiệu quả còn hạn chế và tiên lượng thường không khả quan bằng điều trị sớm.
3. Vì vậy, phát hiện sớm và phẫu thuật sớm là yếu tố quan trọng nhất.
Mặc dù nguy hiểm, ung thư túi mật vẫn có thể phòng ngừa hiệu quả nếu chú ý những điều sau:
1. Điều trị sỏi mật kịp thời
Đối với:
Sỏi mật có triệu chứng.
Sỏi nguy cơ cao (đường kính ≥3cm).
Sỏi chiếm đầy túi mật.
Sỏi tồn tại trên 10 năm.
Nên cân nhắc phẫu thuật sớm, ưu tiên phẫu thuật nội soi cắt túi mật.
2. Ăn uống lành mạnh, kiểm soát cân nặng
Hạn chế thực phẩm nhiều chất béo và cholesterol như nội tạng động vật, đồ chiên rán.
Tăng cường rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt.
Duy trì cân nặng hợp lý, tránh béo phì, đặc biệt cần kiểm soát vòng eo.
3. Sinh hoạt điều độ, bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia
Ngủ đủ giấc.
Tránh thức khuya.
Không hút thuốc.
Hạn chế đồ uống có cồn.
4. Khám sức khỏe định kỳ
Người bình thường nên siêu âm bụng mỗi 1-2 năm.
Người nguy cơ cao như phụ nữ trên 40 tuổi, người có sỏi mật hoặc tiền sử gia đình mắc ung thư túi mật nên kiểm tra mỗi 6-12 tháng.
Khi cần thiết có thể thực hiện thêm CT hoặc MRI.
5. Điều trị triệt để các bệnh lý lành tính của túi mật
Các trường hợp:
Viêm túi mật mạn tính.
Polyp túi mật từ 1cm trở lên.
Túi mật sứ hóa.
Cần tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ, thậm chí phẫu thuật nếu được chỉ định.
Hiểu lầm 1: Sỏi mật không đau thì không cần điều trị
❌ Sai.
Ngay cả sỏi mật không triệu chứng vẫn có nguy cơ ung thư hóa, đặc biệt là các loại sỏi nguy cơ cao.
Hiểu lầm 2: Cắt túi mật sẽ làm tiêu hóa kém
❌ Sai.
Phần lớn người bệnh sau cắt túi mật có thể thích nghi tốt thông qua điều chỉnh chế độ ăn uống. Chức năng tiêu hóa thường không bị ảnh hưởng đáng kể.
Hiểu lầm 3: Lấy sỏi bảo tồn túi mật là giải pháp triệt để
❌ Sai.
Tỷ lệ tái phát sỏi sau lấy sỏi bảo tồn khá cao và có thể che lấp các dấu hiệu ung thư giai đoạn sớm.
Hiểu lầm 4: Ung thư túi mật không thể phòng ngừa
❌ Sai.
Việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ, điều trị bệnh nền kịp thời và sàng lọc định kỳ có thể giúp phòng ngừa bệnh hiệu quả.
(Ảnh minh hoạ: Internet)
(Nguồn: QQ)
