Ung thư đại trực tràng đang có xu hướng gia tăng đáng báo động ở người trẻ. Đáng lo ngại hơn, căn bệnh này hiện đã vượt qua ung thư vú và ung thư não để trở thành nguyên nhân gây tử vong do ung thư hàng đầu ở người dưới 50 tuổi tại nhiều quốc gia.
Tuy nhiên, một nghiên cứu mới vừa công bố mang đến hy vọng về khả năng phát hiện ung thư đại trực tràng sớm hơn thông qua hệ vi sinh vật đường ruột, đồng thời xác nhận một lựa chọn trong chế độ ăn uống có thể ảnh hưởng đáng kể đến nguy cơ mắc bệnh.
Trong nhiều năm qua, các nhà khoa học đã nghi ngờ rằng hệ vi sinh vật đường ruột (gut microbiome) có mối liên hệ chặt chẽ với ung thư đại trực tràng. Đây là tập hợp hàng nghìn tỷ vi khuẩn, virus và nấm sinh sống trong đường tiêu hóa, đóng vai trò quan trọng đối với miễn dịch, tiêu hóa và chuyển hóa.
Mới đây, nghiên cứu đăng trên tạp chí Cell Host & Microbe đã phát hiện một “dấu ấn vi sinh vật” đặc trưng của ung thư đại trực tràng, xuất hiện tương đối nhất quán ở nhiều nhóm tuổi và nhiều quần thể khác nhau.
Các nhà nghiên cứu nhận thấy những vi sinh vật có trong mẫu phân phản ánh khá chính xác hệ vi sinh tồn tại ngay trong các khối u đại trực tràng.
Đáng chú ý, các loại vi sinh vật liên quan đến ung thư đã được phát hiện ngay từ giai đoạn sớm của khối u, mở ra triển vọng phát triển những phương pháp sàng lọc ít xâm lấn hơn trong tương lai.
Phát hiện này cũng đặt ra câu hỏi quan trọng: Liệu khối u làm thay đổi hệ vi sinh đường ruột hay chính sự mất cân bằng hệ vi sinh đã góp phần thúc đẩy ung thư hình thành?
Một phát hiện đáng chú ý khác của nghiên cứu là mối liên hệ giữa chế độ ăn và hệ vi sinh vật liên quan đến ung thư.
Kết quả cho thấy:
Người ăn ít chất xơ có xu hướng xuất hiện nhiều hơn các vi sinh vật liên quan đến ung thư đại trực tràng.
Ngược lại, chế độ ăn giàu chất xơ giúp làm giảm kiểu hệ vi sinh này.
Điều này cho thấy chất xơ không chỉ hỗ trợ tiêu hóa mà còn có thể góp phần duy trì môi trường đường ruột khỏe mạnh, từ đó giảm nguy cơ ung thư.
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng chế độ ăn không phải là yếu tố duy nhất gây bệnh, nhưng đóng vai trò rất quan trọng.
Nhiều nghiên cứu trước đây đã chỉ ra việc tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến có liên quan đến sự gia tăng số ca ung thư đại trực tràng ở người trẻ.
Tiến sĩ Christine Molmenti, chuyên gia dịch tễ học ung thư tại Northwell Health, cho biết:
“Mọi thực phẩm chúng ta ăn đều đi qua đại tràng, dù tốt hay xấu.”
Theo bà, đồ ăn nhanh và thực phẩm siêu chế biến có thể làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột, thúc đẩy phản ứng viêm và tạo điều kiện thuận lợi cho bệnh phát triển.
Trước đây, nhiều nghiên cứu cũng ghi nhận sự khác biệt về hệ vi sinh giữa người mắc ung thư đại trực tràng và người khỏe mạnh.
Tuy nhiên, quy mô các nghiên cứu này còn nhỏ nên chưa thể khẳng định kết quả có đúng với toàn bộ dân số.
Ở nghiên cứu mới, các nhà khoa học đã tổng hợp dữ liệu từ 27 nghiên cứu, bao gồm 6.779 mẫu giải trình tự hệ vi sinh đường ruột được công bố công khai.
Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu còn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và thuật toán học máy (machine learning) để phân biệt hệ vi sinh của người mắc ung thư và người khỏe mạnh trên quy mô lớn.
Nhờ đó, họ xác định được một “chữ ký hệ vi sinh” xuất hiện ở cả người mắc ung thư đại trực tràng khởi phát sớm lẫn khởi phát muộn.
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng phát hiện này chưa phải là một xét nghiệm chẩn đoán ung thư đại trực tràng.
Tuy nhiên, đây được xem là bước tiến quan trọng giúp giới khoa học hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa hệ vi sinh đường ruột và ung thư, từ đó mở đường cho việc phát triển các phương pháp:
Phát hiện ung thư đại trực tràng sớm bằng dấu ấn vi sinh.
Đánh giá nguy cơ mắc bệnh trước khi xuất hiện triệu chứng.
Xây dựng chiến lược phòng ngừa dựa trên điều chỉnh hệ vi sinh đường ruột.
Trong tương lai, chỉ từ một mẫu phân, bác sĩ có thể phát hiện những thay đổi bất thường trong hệ vi sinh để nhận diện nguy cơ ung thư từ rất sớm. Nếu điều này trở thành hiện thực, đây sẽ là bước tiến lớn giúp tăng tỷ lệ phát hiện sớm và cải thiện cơ hội điều trị cho hàng triệu người trên thế giới.
(Ảnh minh hoạ: Internet)
(Nguồn: Yahoo)
