Có vẻ như ngày nào chúng ta cũng nghe thêm một loại thực phẩm hoặc đồ uống mới bị nghi ngờ làm tăng nguy cơ ung thư. Ngày càng nhiều bằng chứng cho thấy thịt chế biến sẵn, rượu bia, đồ uống có đường và các món ăn siêu chế biến có thể góp phần làm gia tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng.
Những tháng gần đây, một mối lo ngại mới lại xuất hiện: Nước khoáng có gas đóng lon. Trên Instagram và TikTok, nhiều người có ảnh hưởng cho rằng loại đồ uống thường được quảng cáo là lựa chọn lành mạnh hơn nước ngọt này có thể chứa các hóa chất “ẩn” và hàm lượng cao “hóa chất vĩnh cửu” (forever chemicals), những chất bị nghi ngờ liên quan đến ung thư.
Để làm rõ vấn đề, HuffPost đã trao đổi với hai chuyên gia về ung thư đại trực tràng. Dưới đây là những gì họ chia sẻ.
Mối lo ngại không nằm ở bản thân nước khoáng có gas mà chủ yếu xuất phát từ bao bì chứa đựng sản phẩm.
Nhiều lon nước giải khát được phủ lớp lót bảo vệ hoặc có thể tiếp xúc với các chất ô nhiễm trong quá trình sản xuất và đóng gói. Trong đó đáng chú ý là nhóm hợp chất PFAS (Per- and Polyfluoroalkyl Substances), thường được gọi là “hóa chất vĩnh cửu”. Ngoài lon nhôm, các chai nhựa cũng được xem là nguồn phơi nhiễm PFAS đáng quan tâm hơn.
Tiến sĩ Maen Abdelrahim, Trưởng khoa Ung thư Tiêu hóa tại Houston Methodist, cho biết:
“Chúng được gọi là hóa chất vĩnh cửu vì tồn tại rất lâu trong môi trường và có khả năng tích tụ trong cơ thể con người”.
Nhiều nghiên cứu đã liên hệ PFAS với nguy cơ gia tăng một số loại ung thư như ung thư thận, ung thư tinh hoàn. Ngoài ra, nhóm hóa chất này còn có liên quan đến suy giảm miễn dịch, tổn thương gan, vô sinh và các bệnh lý tuyến giáp.
Một số nghiên cứu từng phát hiện PFAS trong các thương hiệu nước có gas phổ biến. Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Steven Lee-Kong, Trưởng khoa Phẫu thuật Đại trực tràng tại Trung tâm Y tế Đại học Hackensack, hàm lượng ghi nhận được thường thấp hơn đáng kể so với ngưỡng cảnh báo hiện hành của cơ quan quản lý Mỹ.
Theo Tiến sĩ Abdelrahim, liều lượng phơi nhiễm là yếu tố then chốt. Lượng PFAS thôi nhiễm từ các lon nước giải khát hiện được ghi nhận thấp hơn rất nhiều so với mức có khả năng gây ung thư trong các nghiên cứu thực nghiệm.
Dẫu vậy, điều đó không đồng nghĩa với việc hoàn toàn an toàn.
“Khoa học vẫn đang tiếp tục phát triển và một số tổ chức y tế cho rằng ngay cả mức phơi nhiễm rất thấp cũng có thể tiềm ẩn rủi ro”, Tiến sĩ Lee-Kong nói.
Theo Tiến sĩ Abdelrahim, PFAS có thể:
Hoạt động như chất gây rối loạn nội tiết.
Thúc đẩy stress oxy hóa.
Làm thay đổi biểu hiện gene.
Cản trở quá trình sửa chữa ADN.
Về mặt lý thuyết, những tác động này có thể góp phần thúc đẩy quá trình hình thành ung thư nếu cơ thể tiếp xúc trong thời gian dài.
Ngoài ra, các nghiên cứu còn cho thấy PFAS có khả năng làm suy yếu hàng rào bảo vệ ruột.
Theo Tiến sĩ Lee-Kong, khi hàng rào này bị tổn thương, cơ thể có thể đối mặt với:
Tình trạng viêm ruột kéo dài.
Tổn thương lớp niêm mạc ruột.
Sự thay đổi hệ vi sinh vật đường ruột.
Từ lâu, viêm mạn tính đã được xem là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng của ung thư đại trực tràng. Một số loại PFAS còn có thể tác động lên tế bào ruột theo hướng tạo điều kiện cho khối u phát triển.
“Dù các nghiên cứu vẫn đang tiếp tục và một số kết quả còn chưa thống nhất, nguy cơ PFAS thúc đẩy viêm ruột và gây ra các thay đổi ở tế bào vẫn là cơ chế khiến giới chuyên môn quan tâm nhất khi nói đến ung thư đại trực tràng”, ông cho biết.
Câu trả lời ngắn gọn là: Hiện chưa có đủ bằng chứng.
Tiến sĩ Abdelrahim nhấn mạnh rằng đến nay chưa có nghiên cứu trực tiếp nào kết luận nước có gas đóng lon hoặc nước seltzer gây ung thư đại tràng.
“Dựa trên các bằng chứng hiện có, nước có gas đóng lon không được xem là nguồn phơi nhiễm PFAS đáng kể”, ông nói.
Các chuyên gia cho rằng cần thêm nhiều nghiên cứu dài hạn để hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa đồ uống đóng lon và nguy cơ ung thư.
Trong lúc chờ đợi câu trả lời rõ ràng hơn từ khoa học, Tiến sĩ Lee-Kong khuyến nghị người tiêu dùng nên tiếp cận vấn đề một cách cân bằng và tỉnh táo:
Uống nước có gas với lượng vừa phải.
Đa dạng hóa các loại đồ uống hàng ngày.
Ưu tiên nước lọc, đặc biệt là nước đã qua hệ thống lọc phù hợp.
“Nếu lựa chọn đồ uống đóng lon, hãy xem chúng như một phần của chế độ ăn uống đa dạng và cân bằng”, ông nói.
Điều quan trọng hơn là tập trung vào các yếu tố nguy cơ đã được chứng minh
Theo Tiến sĩ Abdelrahim, thay vì quá lo lắng về nước khoáng có gas đóng lon, mọi người nên chú trọng kiểm soát những yếu tố nguy cơ ung thư đại trực tràng đã được khoa học xác nhận, bao gồm:
Duy trì cân nặng hợp lý.
Hạn chế thịt đỏ và thịt chế biến sẵn.
Không hút thuốc lá.
Uống rượu bia có chừng mực.
Duy trì hoạt động thể chất thường xuyên.
Thực hiện tầm soát ung thư đại trực tràng đúng độ tuổi khuyến cáo.
Ông cũng lưu ý rằng các cơ quan quản lý như Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) vẫn đang liên tục theo dõi và đánh giá mức độ an toàn của PFAS.
Tiến sĩ Lee-Kong kết luận: “Theo dõi thông tin từ các nguồn đáng tin cậy và duy trì thói quen tiêu dùng hợp lý là những bước đơn giản nhưng quan trọng để bảo vệ sức khỏe lâu dài”.
(Ảnh minh hoạ: Internet)
(Nguồn: Yahoo)
