Nếu việc bảo vệ sức khỏe não bộ là một trong những mục tiêu chăm sóc sức khỏe của bạn, có lẽ bạn đã biết rằng hạn chế các thực phẩm chứa nhiều đường là một trong những thói quen ăn uống tốt nhất.
Thỉnh thoảng thưởng thức một chiếc bánh nướng hay một bát kem ngon là hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, việc thường xuyên tiêu thụ các thực phẩm nhiều đường có liên quan đến tình trạng viêm thần kinh (neuroinflammation), từ đó làm tăng nguy cơ mắc các bệnh thoái hóa thần kinh như sa sút trí tuệ và Parkinson.
Vậy đâu là cách lành mạnh để thỏa mãn cơn thèm ngọt mà vẫn tốt cho não bộ? Đó chính là trái cây, hay còn được gọi là “kẹo ngọt của tự nhiên”.
Mặc dù trái cây cũng chứa đường, nhưng chúng không gây viêm như các thực phẩm có đường bổ sung. Nguyên nhân là bởi lượng đường này đi kèm với nhiều dưỡng chất khác, đặc biệt là chất xơ, giúp ngăn đường huyết tăng đột biến. Ngoài ra, trái cây còn giàu chất chống oxy hóa, có khả năng chủ động ngăn chặn các con đường gây viêm trong cơ thể.
Thực tế, trái cây là một phần của chế độ ăn MIND (Mediterranean-DASH Intervention for Neurodegenerative Delay), chế độ dinh dưỡng được xây dựng đặc biệt nhằm giảm nguy cơ sa sút trí tuệ. Chế độ ăn này đã được chứng minh qua các nghiên cứu khoa học có thể làm chậm quá trình suy giảm nhận thức và giảm nguy cơ mắc bệnh Alzheimer.
Mặc dù chế độ ăn MIND khuyến khích tiêu thụ những loại trái cây giàu chất chống oxy hóa như các loại quả mọng (berries), nhưng lại ít đề cập đến vai trò của một trong những loại trái cây phổ biến nhất thế giới: chuối.
Có thể bạn đã biết rằng ăn chuối thường xuyên giúp hỗ trợ tiêu hóa, cải thiện sức khỏe tim mạch và hỗ trợ giảm cân. Nhưng chuối tác động cụ thể đến não bộ như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu.
Mặc dù chuối không được nhắc đến như một thực phẩm trọng tâm trong chế độ ăn MIND, nhưng cả hai chuyên gia dinh dưỡng được phỏng vấn đều cho biết loại quả này chứa nhiều dưỡng chất có lợi cho não.
Một trong số đó là chất xơ.
Laura M. Ali, chuyên gia dinh dưỡng ẩm thực, chuyên gia dinh dưỡng được cấp phép và là tác giả cuốn MIND Diet for Two, cho biết: “Phần lớn chúng ta đều biết chất xơ tốt cho hệ tiêu hóa và giúp đường ruột khỏe mạnh. Tuy nhiên, không phải ai cũng nhận ra rằng nó cũng góp phần duy trì sức khỏe não bộ”.
Theo Ali, đường ruột và não bộ được kết nối với nhau thông qua “trục ruột – não” (gut-brain axis).
“Đây là hệ thống giao tiếp giữa đường tiêu hóa và não bộ, giúp điều hòa tâm trạng, trí nhớ và khả năng tập trung”, bà giải thích.
Vì vậy, bất kỳ thực phẩm nào tốt cho đường ruột, trong đó có chuối, cũng đồng thời mang lại lợi ích cho não bộ.
Trong khi đó, Maggie Moon, chuyên gia dinh dưỡng và tác giả cuốn sách bán chạy The MIND Diet: 2nd Edition, cho biết những quả chuối còn hơi xanh đặc biệt tốt cho sức khỏe não bộ vì chứa nhiều prebiotic.
Các prebiotic này giúp giảm sự hình thành gốc tự do trong tế bào thần kinh, giảm viêm não và tăng cường chức năng nhận thức.
Tuy nhiên, không chỉ chất xơ mới mang lại lợi ích cho não.
Cả hai chuyên gia đều cho biết chuối rất giàu chất chống oxy hóa. Những hợp chất này giúp giảm viêm, bao gồm cả viêm thần kinh, bằng cách bảo vệ não bộ và cơ thể khỏi tình trạng stress oxy hóa, một trong những nguyên nhân được cho là dẫn đến suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ.
Ali chia sẻ: “Chuối giàu vitamin C và chứa carotenoid, hợp chất tạo nên màu vàng đặc trưng của quả chuối. Những chất này giúp giảm quá trình oxy hóa và viêm trong não. Chúng bảo vệ các tế bào não khỏi bị tổn thương. Chất chống oxy hóa giống như một lớp phủ bảo vệ cho tế bào não, tương tự như lớp sơn giúp hàng rào sắt không bị gỉ sét”.
Ngoài ra, hai dưỡng chất khác trong chuối cũng hỗ trợ sức khỏe não bộ là vitamin nhóm B và magie.
Ali cho biết, vitamin B cung cấp năng lượng cho não và hỗ trợ hoạt động của các chất dẫn truyền thần kinh, những “sứ giả” có nhiệm vụ truyền tín hiệu từ não đến các bộ phận khác trong cơ thể.
Moon bổ sung: “Chuối chứa nhiều vitamin B6, dưỡng chất cần thiết để cơ thể sản xuất các chất dẫn truyền thần kinh giúp điều hòa tâm trạng, trí nhớ và chức năng nhận thức. Vitamin B6 còn phối hợp với folate và vitamin B12 để làm giảm nồng độ homocysteine, một loại axit amin có thể gây hại cho cơ thể khi ở mức cao”.
Về magie, Ali cho biết dưỡng chất này phối hợp với kali, một khoáng chất mà chuối cũng rất giàu, để giúp giảm viêm trong não.
Rõ ràng chuối chứa rất nhiều dưỡng chất hỗ trợ sức khỏe não bộ. Nhưng điều gì thực sự xảy ra khi bạn ăn loại quả này thường xuyên?
Mặc dù chuối có lợi cho não, nhưng việc bổ sung chúng vào chế độ ăn hằng ngày sẽ không tạo ra sự thay đổi rõ rệt ngay lập tức về khả năng tập trung, tâm trạng hay chức năng nhận thức.
Nói cách khác, bạn có thể sẽ không cảm nhận được sự khác biệt rõ ràng.
Tuy nhiên, các dưỡng chất trong chuối vẫn đang âm thầm hoạt động phía sau để giảm viêm trong não. Về lâu dài, điều này có thể giúp giảm nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ cũng như các bệnh thoái hóa thần kinh khác.
Nếu bạn còn nghi ngờ, một tổng quan nghiên cứu khoa học công bố năm 2022 trên tạp chí Food cho thấy các hợp chất hoạt tính sinh học trong chuối và chuối plantain (một loại chuối nhiệt đới cùng họ) đã được chứng minh có khả năng làm giảm viêm não trong nhiều nghiên cứu trên động vật.
Các nhà nghiên cứu nhận thấy những hợp chất này có thể làm giảm stress oxy hóa, ngăn ngừa chết tế bào và hỗ trợ điều hòa các con đường truyền tín hiệu trong não.
Một nghiên cứu khác được công bố trên tạp chí Alzheimer’s & Dementia cũng cho thấy các prebiotic trong chuối giúp giảm viêm não ở chuột thí nghiệm.
Đó cũng là lý do chuyên gia Maggie Moon khuyến khích mọi người ăn chuối còn hơi xanh, bởi chúng chứa nhiều prebiotic hơn so với chuối chín.
Tuy nhiên, cả hai chuyên gia đều nhấn mạnh rằng cần có thêm nhiều nghiên cứu quy mô lớn trên người để chứng minh rõ ràng hơn tác động của chuối đối với sức khỏe não bộ.
Dù vậy, những bằng chứng hiện có vẫn rất đáng khích lệ.
“Đây có thể không phải là thực phẩm đầu tiên tôi lựa chọn nếu mục tiêu là tăng cường sức khỏe não bộ. Nhưng khi nói đến trái cây và rau củ, ăn càng đa dạng càng tốt”, Moon chia sẻ.
Bà cũng cho rằng việc bổ sung chuối vào chế độ ăn nhằm hỗ trợ sức khỏe não bộ là một lựa chọn có rủi ro thấp, vậy tại sao không thử?
Mặc dù hàm lượng chất chống oxy hóa trong chuối không cao bằng các loại quả mọng, “ngôi sao” của chế độ ăn MIND nhưng loại quả quen thuộc này vẫn chứa nhiều dưỡng chất có khả năng giảm viêm thần kinh. Vì thế, thêm một quả chuối vào bữa sáng có lẽ là lựa chọn quá hợp lý cho não bộ của bạn.
(Ảnh minh hoạ: Internet)
(Nguồn: Yahoo)
