Nhà bếp có lẽ là nơi mang đậm hơi thở cuộc sống nhất trong mỗi gia đình.
Một bát cháo nóng vào buổi sáng, tô mì đơn giản sau giờ làm việc, hay khoảnh khắc lặng ngắm làn hơi nước bốc lên từ nồi canh đang hầm… Những điều bình dị ấy luôn có khả năng xoa dịu tâm hồn. Ngay cả những người vốn không biết nấu ăn cũng có lúc nổi hứng vào bếp, hào hứng thử làm vài món mới.
Tất nhiên, muốn nấu ăn ngon thì phải có dụng cụ phù hợp. Trong đó, bếp gas là một trong những thiết bị quan trọng nhất của căn bếp. Thế nhưng, khi nhắc đến bếp gas, điều khiến mọi người lo lắng thường là quên tắt bếp, cháy khét thức ăn hay rò rỉ khí gas có thể gây cháy nổ.
Ít ai ngờ rằng, ngay cả khi bếp đã tắt hoàn toàn, nó vẫn có thể âm thầm ảnh hưởng đến sức khỏe.
Nhiều người cho rằng chỉ cần ngửi thấy mùi gas là có thể phát hiện rò rỉ. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới từ các nhà khoa học thuộc Đại học Stanford công bố trên tạp chí Environmental Research Letters cho thấy sự thật không đơn giản như vậy.
Các nhà nghiên cứu phát hiện rằng bếp gas gia đình, ngay cả khi không sử dụng, vẫn có thể xảy ra hiện tượng rò rỉ khí tự nhiên với lượng nhỏ. Điều đáng lo ngại là khí rò rỉ này có thể chứa benzen – chất được xếp vào nhóm chất gây ung thư loại 1 đối với con người.
Đáng nói hơn, một số nguồn khí gas có hàm lượng chất tạo mùi khá thấp. Điều này khiến rò rỉ xảy ra mà không tạo ra mùi đặc trưng đủ mạnh để người dùng nhận biết.
Nghe có vẻ khó tin, bởi ai cũng biết khí gas thường có mùi rất nồng.
Thực tế, khí gas tự nhiên vốn không có mùi. Để đảm bảo an toàn, các đơn vị cung cấp sẽ bổ sung những hợp chất chứa lưu huỳnh như tetrahydrothiophene (THT) hoặc dimethyl sulfide (DMS). Đây chính là thứ tạo nên mùi “gas” quen thuộc giúp con người phát hiện nguy hiểm trước khi nồng độ khí đạt đến mức dễ cháy nổ.
Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy trong một số trường hợp, nồng độ benzen trong không khí có thể tăng lên trước khi con người kịp nhận thấy mùi khí gas.
Nếu nghĩ rằng chỉ cần không sử dụng bếp gas là an toàn thì có lẽ bạn sẽ phải suy nghĩ lại.
Các nhà nghiên cứu đã tiến hành đo lượng khí methane rò rỉ từ 35 bếp gas trong trạng thái tắt hoàn toàn.
Kết quả cho thấy không phải chiếc bếp nào cũng “ngoan ngoãn” khi đã khóa van và ngừng hoạt động. Một số bếp vẫn xuất hiện hiện tượng rò rỉ khí ở mức thấp.
Điều này đồng nghĩa với việc dù không bật bếp, benzen vẫn có thể âm thầm thoát ra môi trường trong nhà nếu thiết bị có hiện tượng rò rỉ.
Sau khi ghi nhận dữ liệu thực tế về lượng khí thoát ra, nhóm nghiên cứu tiếp tục mô phỏng mức độ tích tụ benzen trong không gian sống.
Kết quả cho thấy benzen có thể tồn tại trong nhà trong thời gian khá dài và không dễ dàng biến mất chỉ nhờ việc mở cửa sổ trong thời gian ngắn.
Điều khiến các nhà khoa học lo ngại hơn là benzen không chỉ quanh quẩn trong khu vực nấu nướng.
Một nghiên cứu khác của Đại học Stanford đăng trên Journal of Hazardous Materials cho thấy khi nấu ăn bằng bếp gas trong thời gian dài, benzen có thể lan từ nhà bếp sang phòng khách, phòng ngủ và nhiều khu vực khác trong nhà.
Nói cách khác, chất ô nhiễm này không “ở yên một chỗ”. Sau một đến hai giờ nấu nướng, nó có thể khuếch tán khắp không gian sống.
Ngay cả khi giữa các phòng có cửa ngăn cách, benzen vẫn có khả năng len lỏi vào những nơi con người nghỉ ngơi và ngủ qua đêm.
Tuy nhiên, tin tốt là có một giải pháp khá hiệu quả.
Các nhà nghiên cứu phát hiện rằng việc sử dụng máy hút mùi trong quá trình nấu ăn có thể làm giảm đáng kể lượng benzen tồn tại trong không khí.
Ngay cả những máy hút mùi có hiệu suất không quá cao vẫn mang lại hiệu quả tốt hơn nhiều so với việc không sử dụng bất kỳ biện pháp thông gió nào.
Mối lo từ bếp gas không dừng lại ở benzen.
Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Science Advances cho thấy quá trình đốt cháy khí gas hoặc khí propane khi nấu ăn tạo ra lượng đáng kể khí nitơ dioxide (NO₂).
Đây là chất ô nhiễm đã được chứng minh có liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe, đặc biệt là bệnh hô hấp.
Việc tiếp xúc lâu dài với NO₂ có thể làm tăng nguy cơ mắc hen suyễn ở trẻ em, đồng thời liên quan đến nguy cơ tử vong cao hơn ở người trưởng thành.
Nếu nấu ăn trong không gian kín, không bật máy hút mùi và không mở cửa thông gió, tình hình có thể trở nên nghiêm trọng hơn nhiều.
Theo mô hình nghiên cứu, chỉ sau khoảng 25 phút sử dụng lò nướng gas, nồng độ NO₂ trong phòng ngủ đã có thể vượt ngưỡng khuyến nghị về sức khỏe.
Điều đáng chú ý là sau khi tắt lò, nồng độ NO₂ vẫn duy trì ở mức cao trong vòng vài giờ tiếp theo.
Các nhà nghiên cứu ước tính rằng tại Mỹ hiện nay có khoảng 200.000 trường hợp hen suyễn ở trẻ em có liên quan đến việc sử dụng bếp gas hoặc khí dầu mỏ hóa lỏng trong gia đình.
Trong đó, NO₂ được xem là một trong những tác nhân quan trọng nhất.
Khi trẻ em thường xuyên hít phải nồng độ NO₂ cao, đường hô hấp sẽ liên tục bị kích thích. Theo thời gian, nguy cơ phát triển bệnh hen suyễn có thể gia tăng.
Chúng ta thường rất cảnh giác với khói thuốc lá thụ động, nhưng lại ít khi nghĩ rằng những làn khói và khí thải quen thuộc trong căn bếp cũng có thể âm thầm tác động đến sức khỏe của cả gia đình.
Nhìn chung, các nghiên cứu trên cho thấy ngay cả khi bếp gas không hoạt động, vẫn có khả năng xảy ra rò rỉ các chất ô nhiễm như benzen. Trong khi đó, quá trình đốt cháy khí gas khi nấu ăn lại tạo ra NO₂, làm tăng nguy cơ hen suyễn ở trẻ em và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe người lớn.
Điều đó không có nghĩa mọi gia đình phải lập tức từ bỏ bếp gas. Tuy nhiên, các chuyên gia khuyến nghị nên thực hiện những biện pháp đơn giản sau:
Luôn bật máy hút mùi khi nấu ăn.
Mở cửa sổ hoặc cửa thông gió để tăng lưu thông không khí.
Kiểm tra định kỳ hệ thống bếp gas và đường ống dẫn khí.
Không chủ quan ngay cả khi không ngửi thấy mùi gas.
Nếu có điều kiện, cân nhắc sử dụng bếp điện hoặc bếp từ ở những không gian kín.
Ăn uống là nhu cầu thiết yếu của cuộc sống. Nhưng để những bữa cơm gia đình thực sự mang lại sức khỏe, chúng ta cũng cần chú ý đến chất lượng không khí trong chính căn bếp của mình. Chỉ một thao tác đơn giản như bật máy hút mùi hay mở cửa sổ cũng có thể giúp giảm đáng kể lượng chất ô nhiễm mà cả nhà phải hít vào mỗi ngày.
Lưu ý: Các nghiên cứu nêu trên vẫn tồn tại một số hạn chế nhất định như quy mô mẫu chưa lớn, phạm vi khảo sát còn hạn chế hoặc dựa trên mô hình ước tính. Vì vậy, kết quả cần được tiếp tục xác nhận bởi các nghiên cứu quy mô lớn hơn trong tương lai.
(Ảnh minh hoạ: Internet)
(Nguồn: QQ)
