Nghiên cứu của Đại học Waseda (Nhật Bản) cho thấy, loại lá quen thuộc ở nông thôn có khả năng ức chế đáng kể đường huyết tăng vọt sau bữa ăn, giúp ổn định đường huyết.
Bạn có lo lắng về việc đường huyết tăng cao sau bữa tối không? Một nghiên cứu đột phá từ Đại học Waseda (Nhật Bản) đã khám phá ra một bí quyết đơn giản, giúp kiểm soát hiệu quả lượng đường trong máu sau bữa ăn.
Thực tế, cơ thể con người giải phóng insulin tương đối chậm hơn vào buổi tối, điều này dẫn đến khả năng dung nạp carbohydrate bị giảm sút. Các nhà khoa học trong lĩnh vực dinh dưỡng đã phát hiện ra một hiện tượng thú vị, được gọi là “hiệu ứng bữa ăn thứ hai”. Điều này có nghĩa là việc tiêu thụ các loại thực phẩm giàu chất xơ hoặc chứa các hoạt chất đặc biệt trong bữa ăn trước đó (hoặc bữa ăn nhẹ) có thể ức chế hiệu quả sự biến động mạnh của đường huyết sau bữa ăn kế tiếp.
Đại học Waseda (Nhật Bản) đã tiến hành một thử nghiệm ngẫu nhiên, thiết kế theo phương pháp chéo để đi sâu tìm hiểu cơ chế này. Nghiên cứu đã tập trung quan sát những người trẻ trưởng thành. Các nhà khoa học muốn xem việc họ uống đồ uống pha từ bột lá dâu tằm hoặc bột lá lúa mạch kèm với bánh quy vào buổi chiều sẽ ảnh hưởng như thế nào đến mức đường huyết sau bữa tối, vài giờ sau đó.
Nghiên cứu đã tuyển chọn tổng cộng 18 người trẻ trưởng thành khỏe mạnh. Thử nghiệm được thiết kế theo phương pháp ngẫu nhiên chéo, trong đó những người tham gia đã trải qua bốn tình huống can thiệp khác nhau vào thời điểm uống trà chiều, tức là 4 giờ sau bữa trưa. Các tình huống này bao gồm: không ăn bất kỳ bữa ăn nhẹ nào (nhóm đối chứng); chỉ ăn bánh quy với nước (nhóm can thiệp một); ăn bánh quy kèm đồ uống lá dâu tằm (nhóm can thiệp hai); và ăn bánh quy kèm đồ uống lá lúa mạch (nhóm can thiệp ba). Sau đó, tất cả những người tham gia đều dùng cùng một bữa tối tiêu chuẩn hóa, giàu carbohydrate sau 4 giờ, đồng thời họ được theo dõi động thái đường huyết suốt cả ngày bằng thiết bị đo đường huyết liên tục (CGM).
Kết quả đo đường huyết trực tiếp cho thấy: việc chỉ ăn bánh quy đã dẫn đến sự gia tăng đáng kể lượng đường trong máu trong suốt buổi chiều. Tuy nhiên, khi người tham gia uống đồ uống từ lá dâu tằm hoặc lá lúa mạch cùng với bánh quy, điều này đã giúp kiềm chế hiệu quả đỉnh điểm đường huyết tức thì. Lá dâu tằm và lá lúa mạch rất giàu polysaccharide cùng chất xơ hòa tan có độ nhớt. Khi gặp nước, chúng sẽ trở nên sánh đặc, từ đó làm chậm quá trình tiêu hóa và hấp thu glucose. Đặc biệt, lá dâu tằm còn chứa Deoxynojirimycin (DNJ), một chất ức chế alpha-glucosidase tự nhiên, có khả năng trực tiếp ngăn chặn quá trình phân hủy các loại đường đôi như tinh bột thành glucose.
Phát hiện cốt lõi thực sự của nghiên cứu này nằm ở sự thay đổi đường huyết sau bữa tối. Dữ liệu cho thấy, vào những ngày không ăn bữa nhẹ buổi chiều hoặc chỉ ăn bánh quy, diện tích dưới đường cong đường huyết (AUC, một chỉ số phản ánh mức đường huyết tổng thể) của người tham gia sau bữa tối đã tăng lên đáng kể. Ngược lại, những người đã dùng đồ uống lá dâu tằm hoặc lá lúa mạch vào bữa nhẹ buổi chiều, mức đường huyết sau bữa ăn của họ đã được kiểm soát rõ rệt, mặc dù bữa tối của họ hoàn toàn giống nhau.
Việc so sánh dữ liệu sâu hơn đã hé lộ một chi tiết quan trọng. Mức đường huyết tuyệt đối trong bữa nhẹ buổi chiều không có mối liên hệ trực tiếp với mức đường huyết cao hay thấp sau bữa tối. Điều này có nghĩa là cơ chế mà lá dâu tằm và lá lúa mạch kích hoạt “hiệu ứng bữa ăn thứ hai” không chỉ đơn thuần là thông qua việc hạ thấp đường huyết buổi chiều. Logic sâu xa hơn có thể liên quan đến việc chất xơ trong ruột điều hòa hệ vi khuẩn đường ruột. Điều này thúc đẩy sản xuất axit béo chuỗi ngắn và kích thích sự tiết ra các hormone incretin (như GIP, GLP-1) từ ruột. Những thay đổi sinh lý này đã thay đổi kỳ vọng chuyển hóa carbohydrate của cơ thể đối với các bữa ăn tiếp theo.
Thử nghiệm đã phát hiện rằng không phải tất cả mọi người đều phản ứng giống nhau với bữa trà chiều lành mạnh này. Dựa trên mức độ biến động đường huyết sau bữa tối, các nhà nghiên cứu đã chia người tham gia thành “nhóm phản ứng đường huyết cao” và “nhóm phản ứng đường huyết thấp”.
Kết quả cho thấy, “hiệu ứng bữa ăn thứ hai” rõ ràng chủ yếu xuất hiện ở nhóm phản ứng đường huyết cao. Đối với những người có đường huyết vốn dĩ không dễ biến động sau bữa tối, việc thêm hay không thêm lá dâu tằm hoặc lá lúa mạch vào bữa nhẹ buổi chiều không tạo ra nhiều khác biệt về đường huyết sau bữa tối. Tuy nhiên, đối với những người dễ bị tăng đường huyết đột ngột sau bữa tối, lá dâu tằm hoặc lá lúa mạch trong bữa nhẹ buổi chiều đã đóng vai trò “phanh hãm” cực kỳ mạnh mẽ. Trong đó, lá lúa mạch thể hiện sự ổn định đặc biệt trong việc kiềm chế đường huyết sau bữa tối ở nhóm đối tượng này.
Nếu phân tích sâu hơn về các đặc điểm sinh lý của “nhóm phản ứng đường huyết cao”, kết quả có phần phá vỡ nhận thức thông thường. Dữ liệu cho thấy, những người trẻ tuổi thuộc nhóm dễ bị tăng đường huyết sau bữa tối thường có những đặc điểm sau:
Chỉ số BMI thấp hơn và khối lượng cơ bắp ít hơn: Những người gầy và có khối lượng cơ bắp không đủ thường có ít mô cơ. Mô cơ là nguồn tiêu thụ glucose chính. Điều này hạn chế khả năng hấp thu glucose của cơ xương. Kết quả là, sau khi ăn bữa tối giàu carbohydrate, glucose tự do trong máu khó được chuyển hóa nhanh chóng.
Ưa thức khuya (nhịp sinh học kiểu đêm): Thông qua việc đánh giá bằng bảng câu hỏi kiểu sáng-tối (MEQ) điểm số đã được ghi nhận. Người ta nhận thấy rằng những người ưa hoạt động vào ban đêm có sự biến động đường huyết sau bữa tối lớn hơn rõ rệt. Phát hiện này phù hợp với cơ chế điều hòa chuyển hóa đường của đồng hồ sinh học cơ thể. Những người có nhịp sinh học kiểu đêm thường có độ nhạy insulin kém hơn vào buổi tối.
Lượng calo và chất xơ trong chế độ ăn hàng ngày cao hơn: Nhóm phản ứng đường huyết cao trong cuộc sống hàng ngày lại tiêu thụ nhiều năng lượng và chất xơ hơn. Điều này gợi ý rằng thói quen ăn uống lâu dài có thể đã tạo ra một tác động tiền xử lý đối với hệ vi sinh vật đường ruột và độ nhạy của hiệu ứng bữa ăn thứ hai.
Đối với những người có thói quen sinh hoạt muộn, thân hình gầy và thiếu cơ bắp, họ có thể tự cho rằng mình có quá trình trao đổi chất khỏe mạnh. Tuy nhiên, trên thực tế, họ phải đối mặt với nguy cơ mất kiểm soát đường huyết sau bữa ăn cao hơn. Việc bổ sung các loại đồ uống giàu chất xơ đặc biệt và các hoạt chất như bột lá dâu tằm hoặc bột lá lúa mạch vào bữa ăn nhẹ buổi chiều có thể làm giảm cảm giác đói giữa hai bữa. Hơn nữa, chúng còn đóng vai trò như một chất đệm trao đổi chất, chuẩn bị sinh lý trước cho “cú sốc” carbohydrate từ bữa tối.
Tuyên bố: Nội dung bài viết này được tổng hợp và diễn giải dựa trên các nghiên cứu khoa học đã được công bố công khai. Bài viết nhằm mục đích cung cấp cho độc giả những thông tin cập nhật về lĩnh vực nghiên cứu liên quan và kiến thức học thuật. Bài viết không cấu thành bất kỳ lời khuyên y tế nào. Nếu có vấn đề liên quan đến sức khỏe, bạn hãy tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế, đồng thời đến bệnh viện uy tín để được thăm khám.
(Ảnh minh hoạ: Internet)
(Nguồn: QQ)
