Buồng trứng hoạt động tích cực để tạo ra và giải phóng trứng cho quá trình rụng trứng. Chúng cũng chịu trách nhiệm sản xuất các hormone sinh sản estrogen và progesterone.
Ở mức độ thích hợp, cả hai hormone này giúp cơ thể duy trì khả năng sinh sản và sức khỏe tình dục tốt. Chúng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh sức khỏe lâu dài của não, xương và tim. Ngay cả khi buồng trứng ngừng hoạt động ở thời kỳ mãn kinh, chúng vẫn tiếp tục sản xuất các hormone khác như testosterone.
Điều tối thiểu bạn có thể làm để cảm ơn buồng trứng vì công sức của chúng là bảo vệ chúng khỏi bệnh tật và nhiễm trùng. Bước đầu tiên là hiểu những yếu tố nào ảnh hưởng đến nguy cơ mắc ung thư buồng trứng của bạn. Ví dụ, tuổi tác và thời kỳ mãn kinh đều làm tăng nguy cơ mắc ung thư buồng trứng. Bạn cũng cần biết những triệu chứng nào đủ đáng nghi ngờ để cần đến gặp bác sĩ.
Dưới đây là 6 quan niệm sai lầm phổ biến về sức khoẻ buồng trứng.
Phụ nữ không có tiền sử gia đình vẫn có thể mắc ung thư buồng trứng, theo Tiến sĩ Jill Purdie, bác sĩ phụ sản được chứng nhận và giám đốc y tế tại Northside Women’s Health Specialists ở Georgia. Theo dữ liệu từ Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, cứ 91 phụ nữ thì có 1 người sẽ mắc ung thư buồng trứng trong đời. Tỷ lệ tử vong do ung thư buồng trứng trong đời của phụ nữ là khoảng 1/143.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), từ 10 đến 15% trường hợp ung thư buồng trứng là do di truyền. Nghĩa là chúng được gây ra bởi các đột biến gen như BRCA1 và BRCA2, hai gen làm tăng nguy cơ mắc ung thư ở phụ nữ. Khoảng 30 trên 100 phụ nữ mang đột biến gen BRCA sẽ mắc ung thư buồng trứng trước tuổi 70, so với tỷ lệ dưới 1 trên 100 phụ nữ trong dân số nói chung ở Mỹ.
Tiến sĩ Jessica Shepherd, thành viên Hội đồng Cố vấn Flow Space, bác sĩ sản phụ khoa, chuyên gia về mãn kinh và giám đốc y tế tại Hers, cho biết tuổi tác có thể là lý do khiến một người được chẩn đoán mắc ung thư buồng trứng mà không có tiền sử di truyền. Một nửa số ca chẩn đoán xảy ra ở phụ nữ từ 63 tuổi trở lên.
Ung thư buồng trứng không có cách chữa khỏi, nhưng có những cách để giảm nguy cơ mắc bệnh. Một phương pháp là thuốc tránh thai. Theo Viện Ung thư Quốc gia, phụ nữ dùng thuốc tránh thai đường uống có nguy cơ mắc ung thư buồng trứng thấp hơn từ 30 đến 50% so với phụ nữ chưa từng sử dụng thuốc tránh thai. Hơn nữa, tác dụng bảo vệ của thuốc tránh thai kéo dài đến 30 năm sau khi phụ nữ ngừng dùng thuốc.
Kiểm soát cân nặng giúp giảm nguy cơ mắc ung thư buồng trứng trong tương lai, Tiến sĩ Shepherd cho biết. Mô mỡ thừa tiết ra nhiều estrogen hơn trong cơ thể, điều này có thể giúp tế bào ung thư phát triển và nhân lên. Nhưng khi bạn tập thể dục, nó tăng cường chức năng của các tế bào miễn dịch hoạt động như những người phản ứng đầu tiên chống lại tế bào ung thư. Nghiên cứu cho thấy, tác dụng phòng ngừa ung thư buồng trứng khi mọi người tập thể dục vừa phải (như đi bộ nhanh) ít nhất 2 giờ mỗi tuần và ngồi ít hơn 3 giờ mỗi ngày.
Sinh con và cho con bú cũng làm giảm nguy cơ ung thư buồng trứng. Các nhà khoa học vẫn chưa hiểu đầy đủ lý do tại sao mang thai lại có tác dụng bảo vệ chống lại ung thư buồng trứng, nhưng một số giải thích là bạn rụng trứng ít hơn khi mang thai. Hormone chuyển dịch theo hướng giảm estrogen và tăng progesterone. Progesterone thúc đẩy sự chết tế bào ở những tế bào bị lỗi có thể chuyển thành ung thư.
Xét nghiệm Pap tìm kiếm ung thư cổ tử cung bằng cách kiểm tra các tế bào bất thường ở cổ tử cung có thể trở thành ung thư. Nhưng điều đó không có nghĩa là chúng có thể phát hiện ra chính ung thư.
“Trên thực tế, xét nghiệm Pap được thiết kế để phát hiện những thay đổi tế bào cổ tử cung, chứ không phải bệnh lý buồng trứng”, Tiến sĩ Maral Malekzadeh, bác sĩ sản phụ khoa được chứng nhận và đồng sở hữu phòng khám The Well Westlake, nói với Flow Space.
“Sự hiểu lầm này có thể tạo ra cảm giác an tâm sai lầm, đó là lý do tại sao điều quan trọng là bệnh nhân phải hiểu sự khác biệt và chú ý đến các triệu chứng dai dẳng như đầy hơi, khó chịu vùng chậu, nhanh no hoặc thay đổi thói quen đi tiểu”.
Shepard cho biết, các bác sĩ sử dụng một loạt các xét nghiệm và phẫu thuật để chẩn đoán chính xác. Ví dụ, nếu bác sĩ nghi ngờ có khối u buồng trứng, họ có thể khám vùng chậu để tìm khối u, sau đó là chụp chiếu và xét nghiệm máu để sàng lọc các dấu ấn sinh học liên quan đến ung thư.
Vì bác sĩ chỉ thực hiện các xét nghiệm này nếu họ nghi ngờ có khối u, hãy theo dõi bất kỳ triệu chứng bất thường nào. Một trong những dấu hiệu sớm của ung thư buồng trứng là đau ở vùng chậu, vùng xương chậu và lưng dưới. Khối u ở buồng trứng cũng có thể chèn ép hệ tiết niệu, gây áp lực lên bàng quang và tạo cảm giác phải đi tiểu liên tục.
Một triệu chứng sớm khác mà bác sĩ Shepard nhận thấy ở bệnh nhân ung thư buồng trứng là chán ăn và sụt cân nghiêm trọng. Khi khối u phát triển, nó chèn ép các cơ quan khác và tạo áp lực trong dạ dày, điều mà cơ thể hiểu là cảm giác no.
Theo CDC, không có công cụ sàng lọc chính thức, đáng tin cậy nào cho ung thư buồng trứng ở phụ nữ không có bất kỳ triệu chứng nào. Mặc dù có một số sáng kiến sàng lọc ung thư buồng trứng đầy hứa hẹn đang được thực hiện, nhưng hiện tại không có xét nghiệm sàng lọc nào dành cho toàn dân.
“Thật không may, ung thư buồng trứng thường có các triệu chứng tinh tế hoặc không đặc hiệu và, thật không may, hiện tại chúng ta không có xét nghiệm sàng lọc thường quy hiệu quả cho toàn dân”, bác sĩ Malekzadeh giải thích. Thêm vào đó, ung thư buồng trứng giai đoạn đầu thường không có triệu chứng.
Vì lý do này, nhiều phụ nữ được chẩn đoán sau khi ung thư đã tiến triển đến giai đoạn muộn hơn. Bà Malekzadeh cho biết việc phụ nữ và bác sĩ cùng hợp tác trong việc phòng ngừa ung thư buồng trứng là rất quan trọng, bao gồm cả việc thảo luận về đánh giá nguy cơ cá nhân và theo dõi bất kỳ triệu chứng nào xuất hiện.
“Sức khỏe buồng trứng đòi hỏi sự kết hợp giữa nhận thức lâm sàng, đánh giá cẩn thận các triệu chứng và đánh giá nguy cơ cá nhân hóa, thay vì chỉ dựa vào một xét nghiệm sàng lọc duy nhất,” bà Malekzadeh nói.
Đừng quá lo lắng nếu bác sĩ phát hiện u nang, bà Purdie cho biết. U nang buồng trứng rất phổ biến và hầu hết là lành tính. “Khoảng 10 đến 50% phụ nữ sẽ có u nang buồng trứng trong đời,” bà nói.
U nang buồng trứng là những túi chứa dịch xuất hiện do sự thay đổi hormone trong quá trình rụng trứng. Vì phụ nữ có kinh nguyệt rụng trứng mỗi tháng một lần, nên u nang xuất hiện và thường tự biến mất sau chu kỳ kinh nguyệt hoặc sau khi mang thai.
Miễn là bạn có buồng trứng, bạn có thể phát triển u nang ở bất kỳ độ tuổi nào. Điều đó có nghĩa là bạn vẫn có thể bị u nang buồng trứng sau mãn kinh, mặc dù trường hợp này ít phổ biến hơn.
Cũng không đúng rằng mọi u nang buồng trứng đều cần phải được cắt bỏ. “U nang buồng trứng rất phổ biến, thường không gây ra bất kỳ triệu chứng nào và thường tự biến mất mà không cần điều trị,” Tiến sĩ Janet Choi, bác sĩ nội tiết sinh sản và sản phụ khoa được chứng nhận kép, đồng thời là giám đốc y tế tại nhà cung cấp dịch vụ phúc lợi Progyny, cho biết với Flow Space. “Chúng xuất hiện ở hầu hết phụ nữ có chu kỳ kinh nguyệt đều đặn.”
Bà cho biết hầu hết các u nang đều nhỏ và tự biến mất mà không cần điều trị và việc cắt bỏ chỉ được coi là cần thiết trong những trường hợp cụ thể, chẳng hạn như khi u nang phát triển nhanh, gây đau đớn đáng kể hoặc xuất hiện bất thường trên hình ảnh chụp chiếu.
Vị trí và kích thước của u nang cũng có thể quyết định xem có nên phẫu thuật cắt bỏ hay không. U nang có thể cần phải được phẫu thuật cắt bỏ nếu bác sĩ phát hiện ra một khối u ở vùng chậu, đặc biệt là những khối u lớn từ năm centimet trở lên, và xác nhận điều đó bằng MRI hoặc siêu âm. Đây thường là trường hợp của phụ nữ mắc bệnh lạc nội mạc tử cung, những người có thể bị u lạc nội mạc tử cung, hoặc u nang trong buồng trứng, chứa đầy máu cũ.
“U nang buồng trứng lớn đôi khi có thể khiến buồng trứng và ống dẫn trứng bị xoắn, dẫn đến đau dữ dội đột ngột,” Choi cho biết. “Mặc dù đôi khi tình trạng này tự khỏi, nhưng đôi khi cần phải phẫu thuật để tháo xoắn buồng trứng và ống dẫn trứng.”
(Ảnh minh hoạ: Internet)
(Nguồn: Yahoo)
