Thổ phục linh còn gọi là củ khúc khắc, củ kim cang, tên khoa học Smilax glabra Roxb. (Smilax hookeri Kunth), thuộc họ Hành tỏi Liliaceae.
Thổ phục linh (Rhizoma Smilacis) là thân rễ phơi hay sấy phổ của nhiều cây thuộc chi Smilax, trong đó có cây Smilax glabra.
Thổ phục linh hay cây khúc khắc (Smilax glabra) là một loại cây sống lâu năm, dài 4-5m, có nhiều cành nhỏ, gầy, không gai, thường có tua cuốn dài. Lá hình trái xoan thuôn, phía dưới tròn, dài 5-13cm, rộng 3-7cm, chắc cứng, hơi mỏng, có 3 gân nhỏ từ gốc và nhiều gân con. Hoa mọc thành tán chừng 20-30 hoa. Cuống chung chỉ ngắn chừng 2mm, cuống riêng dài hơn, chừng 10mm hay hơn. Quả mọng, hình cấu, đường kính 6-7mm, hơi 3 cạnh, có 3 hạt.
Mọc hoang khắp nơi ở nước ta. Thu hoạch quanh năm, nhưng tốt nhất vào thu đông. Đào lấy thân rễ, cắt bỏ rễ nhỏ rửa sạch, đang còn ướt thái mỏng (cho dễ thái), phơi khô; có khi người ta ngâm nước nóng ít phút rồi mới thái cho dễ hơn. Có nơi lại để nguyên củ phơi khô.
Theo Trung quốc thổ nông được chỉ (1959) thì trong thổ phục linh có saponin, tanin, chất nhựa.
Thổ phục linh là một vị thuốc được dùng cả trong đông y và tây y (tây y dùng với tên Salsepareille làm thuốc tẩy máu, làm ra mồ hôi, chữa giang mai…).
Theo tài liệu cổ đông y thì thổ phục linh vị ngọt, nhạt, tính bình, vào 2 kinh can và vị. Có tác dụng khử phong thấp, lợi gân cốt, giải độc do thủy ngân. Chữa đau xương, ác sang ung thũng.
1. Được dùng trong nhân dân để tẩy độc cơ thể, bố dạ dày, khoẻ gân cốt, làm cho ra mồ hôi, chữa đau khớp xương.
2. Làm nguyên liệu chế nước ngọt giải khát tại Mỹ và những nước chịu ảnh hưởng của văn hóa phong tục Mỹ. Người ta dùng các loài thổ phục linh Smilax medica, S. aristolochiacfolia Mill nguồn gốc ở Mehicô, S. ornata Hook. f nguồn gốc ở Honduras và Braxin để chế nước giải khát đóng chai với tên là sansơ party (salsepareille), còn có tên nước xá xị (tên loại nước uống này ở miền nam nước ta thường gọi).
Theo thói quen của nhân dân một số nước châu Mỹ người ta uống những loài thổ phục linh này với mục đích giải khát, tẩy độc cơ thể, giúp sự tiêu hoá. Nhu cầu những loài thổ phục linh để làm nước giải khát rất lớn, vì tiêu thụ không những chỉ ở riêng những nước như Mỹ, Mehicô… mà còn lan ra rất nhiều nước khác ở châu Á, châu Mỹ Latinh…
Do nhu cầu tăng lên mà cây này hầu như chưa được trồng, nguồn cây mọc hoang dại không đủ, cho nên người ta thay thế bằng một số nguyên liệu khác và làm thơm bằng một hỗn hợp tỉnh đầu có mùi đặc biệt nhưng vẫn mang tên sansơ pariy hay xá xị. Những hãng nước ngọt giải khát ở miền nam nước ta trước đây vẫn phải nhập những loại nguyên liệu cô đặc này từ nước ngoài về pha nước rồi đóng chai.
3. Tăng cường sinh lý nữ
Thổ phục linh (khúc khắc) có tác dụng bổ can thận, hỗ trợ cân bằng nội tiết tố nữ, giúp tăng cường sinh lý và cải thiện ham muốn. Dược liệu này thường được dùng trong các bài thuốc tăng cường sức khỏe, trị đau nhức xương khớp và thanh nhiệt. Cụ thể:
Tác dụng của Thổ Phục Linh với sinh lý nữ:
Cân bằng nội tiết tố: Hỗ trợ điều hòa hormone, đặc biệt hữu ích cho phụ nữ giai đoạn tiền mãn kinh/mãn kinh.
Tăng cường ham muốn: Bổ can, thận, giúp nâng cao sức khỏe sinh lý.
Thanh nhiệt, giải độc: Giúp cơ thể khỏe mạnh, từ đó cải thiện các vấn đề về da và sức khỏe tổng thể.
(Ảnh: Internet)
