Polyp ruột thường là tình trạng tế bào tăng sinh không bình thường, tạo thành một ”cục thịt nhỏ”. Phần lớn polyp đều lành tính và nhiều khi ”ở yên” trong đường ruột mà không gây triệu chứng gì. Tuy nhiên, một số yếu tố như thói quen ăn uống không lành mạnh (chẳng hạn ăn nhiều chất béo, nhiều đường), hút thuốc, uống rượu, thức khuya, ngồi quá nhiều hoặc yếu tố di truyền trong gia đình có thể khiến polyp biến đổi, phát triển nhanh và thậm chí trở thành ung thư.
Trong đó, nếu không phát hiện sớm và can thiệp kịp thời, các tế bào polyp có thể tăng sinh kiểm soát, gây tổn thương mô ruột và dẫn tới ung thư đại trực tràng theo thời gian. Tuy nhiên không cần quá lo lắng: quá trình polyp phát triển thành ung thư thường kéo dài 5 – 10 năm, việc khám sàng lọc định kỳ có thể chặn đứng nguy cơ này ngay từ đầu.
Polyp thường không có triệu chứng điển hình ở giai đoạn sớm, nên nhiều người không nhận ra mình có vấn đề. Tuy nhiên nếu thường xuyên gặp các bất thường dưới đây khi đi vệ sinh, bạn nên chú ý và thăm khám bác sĩ sớm:
1. Thay đổi thói quen đại tiện
Nếu trước đây bạn đi đại tiện đều đặn nhưng gần đây bỗng nhiên bị táo bón kéo dài, tiêu chảy liên tục hoặc cảm giác không thoải mái sau khi đi vệ sinh, đây có thể là dấu hiệu sớm của polyp. Sự thay đổi đột ngột trong thói quen đại tiện nên được quan tâm và theo dõi.
2. Phát hiện máu trong phân
Đây là một trong những dấu hiệu điển hình nhất của polyp đường ruột. Đặc biệt với polyp lớn hoặc polyp nằm ở trực tràng, khi đi đại tiện có thể thấy máu đỏ tươi lẫn trong phân, thậm chí kèm cảm giác đau rát nhẹ ở hậu môn.
3. Thay đổi hình dạng phân
Polyp phát triển trong lòng ruột có thể gây thu hẹp lòng ruột, làm phân bị chèn ép, biến dạng. Nếu bạn thấy phân đột nhiên trở nên rất nhỏ, như que bút chì, có rãnh hoặc lẫn chất nhầy, đây có thể là dấu hiệu polyp đang tồn tại trong ruột.
4. Đau bụng, đầy hơi
Khi polyp lớn lên và gây tắc nghẽn một phần đường ruột, bạn có thể cảm thấy đau bụng hoặc căng tức vùng bụng, đặc biệt là khi đi vệ sinh. Những cơn đau này có thể xuất hiện thường xuyên và rõ rệt hơn theo thời gian nếu không được xử lý kịp thời.
Mặc dù polyp trong ruột là phổ biến nhất, các vị trí khác cũng có thể xuất hiện polyp và có nguy cơ tiến triển thành ung thư nếu không được điều trị:
Polyp dạ dày
Hầu hết polyp dạ dày là lành tính, nhưng nếu chúng tăng kích thước hoặc nhiều lên, có thể gây ra buồn nôn, khó chịu vùng bụng và một số trường hợp tiến triển thành ung thư dạ dày.
Polyp đại tràng
Đặc biệt là polyp adenomatous ở đại tràng, nếu kích thước vượt quá 1 cm, nguy cơ ung thư hóa tăng lên đáng kể, thậm chí nếu >2 cm thì nguy cơ có thể lên đến gần 50%.
Polyp túi mật
Polyp túi mật >1 cm, đặc biệt khi đi kèm với sỏi mật, có khả năng phát triển thành ung thư túi mật. Điều này cần đánh giá và theo dõi kỹ hơn.
Polyp nội mạc tử cung
Ở phụ nữ, polyp nội mạc tử cung, đặc biệt sau khi mãn kinh, có thể liên quan tới thay đổi nội tiết và làm tăng nguy cơ ung thư nếu không được kiểm tra kịp thời.
Polyp thường không gây triệu chứng rõ rệt ở giai đoạn đầu nên khám sàng lọc định kỳ là cách tốt nhất để phát hiện và xử lý kịp thời:
Polyp ruột: Người bình thường từ 40 tuổi trở lên nên đi nội soi đại tràng mỗi 5-10 năm để phát hiện polyp sớm.
Polyp dạ dày: Nếu có đau dạ dày, đầy hơi kéo dài, hoặc tiền sử bệnh dạ dày, nên làm nội soi dạ dày theo chỉ định.
Polyp túi mật: Phát hiện qua siêu âm bụng; nếu polyp lớn hoặc triệu chứng rõ, bác sĩ có thể cân nhắc xử lý.
Polyp nội mạc tử cung: Phụ nữ, đặc biệt sau mãn kinh hoặc có chảy máu bất thường, nên đi khám phụ khoa và siêu âm tử cung sớm.
Ngăn ngừa polyp không chỉ dựa vào khám sàng lọc, mà thói quen sống lành mạnh cũng đóng vai trò quan trọng:
Hạn chế thực phẩm giàu chất béo bão hòa và các món chế biến sẵn.
Tăng cường rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu chất xơ.
Tăng cường vận động đều đặn, khoảng 150 phút hoạt động thể chất vừa phải mỗi tuần.
Tránh hút thuốc và uống rượu, cả hai đều liên quan tới nguy cơ polyp và ung thư tiêu hóa.
(Ảnh minh họa: Internet)
(Nguồn: QQ)
