Tiếng kêu lách cách ở đầu gối là hiện tượng phổ biến, có thể vô hại nhưng đôi khi lại là dấu hiệu cảnh báo tổn thương nghiêm trọng cho khớp. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn phân biệt khi nào nên yên tâm và khi nào cần đi khám bác sĩ nếu đầu gối phát ra tiếng động bất thường.
Một dạng tiếng kêu lách cách vô hại ở đầu gối, trong y học gọi là crepitus, xuất hiện do những bong bóng khí nhỏ bị mắc kẹt trong dịch khớp. Khi vận động, các bong bóng này vỡ ra và tạo thành âm thanh lách cách hoặc kêu “tách”. Loại tiếng kêu này thường gặp khi bạn đi bộ, cúi gập người hoặc leo cầu thang.
Nếu không xuất hiện các triệu chứng đau, sưng, cứng khớp, mất ổn định hoặc khó gập đầu gối thì hiện tượng kêu lách cách này thường không có gì đáng lo ngại. Phần lớn, âm thanh này là do dây chằng hoặc gân di chuyển tự nhiên trên mặt xương. Đầu gối là một trong những khớp phức tạp và vận động nhiều nhất trên cơ thể, luôn nâng đỡ trọng lượng cơ thể và giúp bạn di chuyển linh hoạt. Khi thời gian trôi qua, các yếu tố như vận động quá mức, chấn thương nhẹ, hao mòn sụn hoặc lão hóa có thể khiến cơ chế vận động của đầu gối thay đổi đôi chút. Tuy nhiên, crepitus vô hại sẽ không làm tổn thương khớp.
Tiếng kêu ở đầu gối trở nên nghiêm trọng và bạn cần chú ý nếu kèm theo cảm giác đau, sưng, hạn chế vận động hoặc mất ổn định. Những triệu chứng này có thể là dấu hiệu của các vấn đề nghiêm trọng hơn, bao gồm:
Rách sụn chêm khiến lớp đệm đầu gối bị ảnh hưởng
Tổn thương dây chằng làm giảm độ vững của khớp
Rối loạn vận động xương bánh chè khiến xương bánh chè không di chuyển trơn tru
Thoái hóa khớp giai đoạn sớm dẫn đến hao mòn sụn và ma sát trong khớp
Những tình trạng này sẽ làm thay đổi sự liên kết và vận động của khớp gối, tạo ra tiếng động khi di chuyển. Lúc này, đó không còn là tiếng kêu vô hại.
Để xác định nguyên nhân tiếng kêu ở đầu gối và đánh giá xem có tổn thương cấu trúc nào không, các bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang hoặc MRI. Hình ảnh này sẽ giúp quan sát rõ sụn, dây chằng và cấu trúc xương, từ đó xác định có cần can thiệp sâu hơn hay không. Việc chẩn đoán chính xác rất quan trọng để ngăn ngừa tình trạng tiến triển và kiểm soát triệu chứng hiệu quả.
Đối với đa số trường hợp nhẹ, phương pháp điều trị bảo tồn có thể giúp giảm triệu chứng và phục hồi chức năng đầu gối như:
Vật lý trị liệu, tập các bài tăng cường sức mạnh để nâng đỡ và giữ ổn định khớp
Thuốc kháng viêm giúp giảm đau và sưng
Thay đổi lối sống như duy trì cân nặng hợp lý và điều chỉnh mức độ vận động
Các cách này sẽ hỗ trợ khớp gối, giảm ma sát và hạn chế khó chịu mà không cần can thiệp xâm lấn.
Nếu tiếng kêu xuất hiện do triệu chứng kéo dài hoặc tổn thương khớp nghiêm trọng, bác sĩ có thể đề nghị phẫu thuật như:
Nội soi khớp là thủ thuật xâm lấn tối thiểu. Bác sĩ sẽ đưa camera và dụng cụ vào khớp qua các đường rạch nhỏ để sửa chữa sụn, làm nhẵn bề mặt khớp hoặc lấy bỏ mảnh vụn. Thời gian hồi phục thường nhanh hơn phẫu thuật mở truyền thống.
Thay một phần hoặc toàn bộ khớp gối có thể được chỉ định trong các trường hợp nặng, khi bệnh nhân đau nhiều, biến dạng hoặc mất sụn nghiêm trọng. Các loại khớp nhân tạo hiện đại và kỹ thuật phẫu thuật mới cho kết quả lâu dài tốt, giúp phục hồi vận động và nâng cao chất lượng sống.
Tiếng kêu lách cách ở đầu gối xảy ra lẻ tẻ hoặc không thường xuyên, nhất là khi không kèm triệu chứng khác, đa phần là vô hại. Nhiều người vẫn nghe tiếng kêu lách cách khi đi bộ, cúi người hoặc leo cầu thang hàng ngày. Những âm thanh này thường xuất phát từ cơ chế vận động tự nhiên của khớp, như dây chằng hoặc gân di chuyển trên xương, hoặc do bong bóng khí nhỏ trong dịch khớp vỡ ra.
Tuy nhiên, nếu tiếng kêu ngày càng xuất hiện thường xuyên hơn hoặc đi kèm các dấu hiệu cảnh báo, bạn nên chú ý bởi đây có thể là dấu hiệu của vấn đề khớp cần được khám và điều trị. Những triệu chứng đỏ cần lưu ý bao gồm:
Đau kéo dài hoặc tăng dần
Đầu gối bị sưng
Khớp bị kẹt, không duỗi hoặc gập hết được
Giảm phạm vi vận động hoặc khó gập, duỗi hết đầu gối
Việc phát hiện kịp thời các dấu hiệu này rất quan trọng, bởi chúng có thể báo hiệu rách sụn chêm, tổn thương dây chằng hoặc sớm thoái hóa khớp.
Thay vì đến gặp bác sĩ phẫu thuật ngay lập tức, bạn nên cân nhắc tìm đến các bác sĩ chuyên khoa phục hồi chức năng hoặc can thiệp chỉnh hình. Khác với bác sĩ phẫu thuật, chuyên gia can thiệp chỉnh hình sẽ tập trung vào các phương pháp không phẫu thuật nhằm phục hồi và cải thiện chức năng khớp.
Bác sĩ can thiệp chỉnh hình thường là những người đã được cấp chứng chỉ chuyên khoa y học phục hồi chức năng (PM&R) hoặc gây mê, đồng thời đào tạo sâu về y học cơ xương khớp. Họ sử dụng các phương pháp orthobiologics, tức là các chất sinh học tự nhiên từ cơ thể, để thúc đẩy quá trình lành tổn thương ở cơ, gân, dây chằng và xương nhanh hơn. Orthobiologics có thể bao gồm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP), tế bào gốc hoặc các liệu pháp tái tạo khác hỗ trợ sửa chữa mô mà không cần phẫu thuật.
Nhờ tham khảo ý kiến của chuyên gia can thiệp chỉnh hình, bạn có thể tìm hiểu các lựa chọn điều trị giảm đau, cải thiện vận động và giải quyết nguyên nhân gốc của chứng kêu khớp mà không phải trải qua phẫu thuật xâm lấn.
Cách hiệu quả nhất để giảm hoặc loại bỏ tiếng kêu ở đầu gối chính là xác định rõ nguyên nhân gốc rễ. Khi đã tìm ra nguyên nhân, phương pháp điều trị phù hợp sẽ mang lại kết quả tốt nhất.
Với phần lớn các trường hợp nhẹ hoặc không do tổn thương cấu trúc, điều trị bảo tồn là ưu tiên hàng đầu. Bao gồm:
Vật lý trị liệu chuyên biệt giúp tăng cường sức mạnh cơ quanh khớp và ổn định khớp
Điều chỉnh thói quen vận động để giảm áp lực lên đầu gối
Sử dụng biện pháp kháng viêm nhằm làm dịu tình trạng sưng tấy hoặc kích ứng
Việc điều trị đúng nguyên nhân sẽ giúp phục hồi chức năng bình thường của đầu gối và dần loại bỏ tiếng kêu không mong muốn theo thời gian.
(Ảnh minh họa: Internet)
