Tai biến mạch máu não, hay còn gọi là “đột quỵ”, là một tình huống cấp cứu y tế nghiêm trọng mà mỗi giây trôi qua đều có thể gây tổn thương não không thể hồi phục. Bài viết sau đây sẽ chỉ ra 4 sai lầm phổ biến mà người nhà thường mắc phải khi sơ cứu, từ đó giúp bạn tránh được những hành động tốt bụng nhưng lại vô tình gây hậu quả nghiêm trọng.
Khi phát hiện người nhà bị đột quỵ và ngã xuống, nhiều người do hoảng loạn mà liên tục hô hoán, lắc mạnh thậm chí là vỗ vào người bệnh nhằm khiến họ tỉnh lại. Đây là một hành động cực kỳ nguy hiểm! Các mạch máu não của bệnh nhân có thể đã bị vỡ hoặc tắc nghẽn. Việc lắc mạnh có thể làm tăng thêm tình trạng chảy máu và tổn thương thần kinh, trực tiếp làm cho tình trạng bệnh trở nên tồi tệ hơn, thậm chí khiến bệnh nhân rơi vào hôn mê sâu.
Cách xử lý đúng đắn: Hãy giữ bình tĩnh, gọi nhẹ nhàng tên người bệnh, quan sát ý thức, hô hấp và nhịp tim của họ. Nếu người bệnh mất ý thức nhưng vẫn thở, cần lập tức điều chỉnh tư thế của họ thành nằm nghiêng để phòng ngừa nguy cơ tắc nghẽn đường thở do nôn mửa hoặc dịch tiết.
Khi xuất hiện các triệu chứng nhẹ như tê tay, đi không vững, nói năng không rõ, yếu liệt một bên cơ thể, nhìn mờ… nhiều người lại cho rằng đó chỉ là do mệt mỏi và nghĩ rằng chỉ cần nghỉ ngơi là sẽ khỏi. Tuy nhiên, những triệu chứng nhẹ này chính là lời cầu cứu từ não bộ, báo hiệu khả năng mạch máu não đã bị tắc nghẽn hoặc vỡ, các tế bào não đang chết dần với tốc độ khoảng 1.9 triệu tế bào mỗi phút.
Trong cấp cứu đột quỵ, có một “cửa sổ thời gian vàng” cực kỳ quan trọng: Phải tiến hành làm tan cục máu đông qua đường tĩnh mạch trong vòng 4-5 giờ sau khi bệnh phát, lấy huyết khối qua đường mạch máu trong vòng 6 giờ (thậm chí ngắn hơn). Nếu bỏ lỡ thời gian này, các bác sĩ thường không còn cách nào khác, nguy cơ tàn phế hoặc tử vong sẽ tăng vọt.
Cách xử lý đúng đắn: Hãy cảnh giác cao độ với bất kỳ sự bất thường đột ngột nào của cơ thể, dù chỉ là triệu chứng nhẹ hay kéo dài ngắn hạn, cũng nên coi đó là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ tiềm ẩn. Ngừng mọi hoạt động ngay lập tức, giữ bình tĩnh, thông báo cho những người xung quanh về tình trạng sức khỏe của bạn (ví dụ: “tay phải của tôi không cử động được”, “tôi nói không rõ”, “tôi thấy mờ trước mắt”), để tìm kiếm sự trợ giúp. Không nên tự mình chịu đựng.
Khi thấy người bệnh có triệu chứng không tốt, nhiều người vội vàng cho uống thuốc hạ huyết áp, aspirin, An Cung Ngưu Hoàng hoàn, hoặc cho ăn uống để “bổ sung sức khỏe”. Tuy nhiên, khi đột quỵ xảy ra, khả năng nuốt của bệnh nhân có thể đã bị suy giảm, việc uống thuốc hoặc nước có thể dễ dàng gây ra ho sặc, sặc thức ăn, dẫn đến viêm phổi do hít phải, và trong trường hợp nghiêm trọng có thể dẫn đến tử vong.
Ngoài ra, việc tự ý sử dụng thuốc hạ huyết áp có thể làm giảm đột ngột áp lực máu não, làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu máu cục bộ não. Còn An Cung Ngưu Hoàng hoàn chỉ thích hợp cho loại đột quỵ “nhiệt bế” trong chẩn đoán y học cổ truyền, sử dụng không đúng cách có thể làm nặng thêm bệnh, và người không chuyên không thể tự định tính.
Cách xử lý đúng đắn: Trong thời gian sơ cứu, không nên cho bệnh nhân uống bất kỳ loại thuốc, thức ăn hay nước nào. Hãy để bệnh nhân nằm ngửa, đầu hơi quay sang một bên, loại bỏ mọi vật lạ trong miệng và mũi để đảm bảo đường thở thông suốt, chuẩn bị cho việc điều trị sau này tại bệnh viện.
Khi thấy bệnh nhân ngã, nhiều người vội vã đưa họ lên giường hoặc ghế sofa, thậm chí cố gắng làm thẳng các chi bị cong. Việc di chuyển không đúng cách này có thể chèn ép cổ và ngực bệnh nhân, ảnh hưởng đến hô hấp; nếu người bệnh có tổn thương ở cột sống cổ, còn có thể gây thêm tổn thương. Việc cố gắng làm thẳng các chi cứng có thể dẫn đến trật khớp hoặc gãy xương.
Cách xử lý đúng đắn: Nếu bệnh nhân ngã ở vị trí nguy hiểm (như giữa đường, cạnh bếp lửa), khi cần di chuyển, cần giữ cho cơ thể di chuyển một cách toàn vẹn, một người nâng đỡ đầu và cổ, một người nâng đỡ lưng và mông, một người nâng đỡ chân, tránh làm xoắn cơ thể. Nếu vị trí an toàn, chỉ cần để bệnh nhân giữ nguyên tư thế nằm nghiêng tại chỗ.
1. Kiểm tra khuôn mặt: Khuôn mặt không cân xứng, mép miệng lệch.
2. Kiểm tra cánh tay: Một bên tay không có sức, không thể nâng lên.
3. Lắng nghe: Lời nói không rõ ràng, không thể giao tiếp.
Nếu xuất hiện bất kỳ triệu chứng nào trong số này, hãy lập tức gọi 115! Trọng tâm của sơ cứu đột quỵ là “nhanh chóng đưa đến bệnh viện, không làm mất thời gian”. Mỗi phút đến sớm hơn, cơ hội hồi phục càng cao. Hãy loại bỏ những sai lầm để hành động đúng đắn, giành lấy từng giây từng phút cho sự sống!
(Ảnh minh họa: Internet)
