Năm 2025, Mỹ ghi nhận hơn 2 triệu ca ung thư mới, trong đó phổ biến nhất là ung thư vú, tuyến tiền liệt và phổi. Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới ước tính rằng có tới 40% ca ung thư có thể phòng ngừa nếu thay đổi lối sống, đặc biệt là xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh.
Tuy nhiên, giữa “ma trận” thông tin dinh dưỡng trái chiều, không ít người hiểu sai về những thực phẩm thực sự tốt hay xấu trong phòng ngừa ung thư. Các chuyên gia dinh dưỡng đã chỉ ra một số loại thực phẩm thường bị hiểu lầm, nhưng thực tế không làm tăng nguy cơ ung thư như nhiều người vẫn nghĩ.
Đúng là cà phê không phải là “thực phẩm” theo nghĩa truyền thống, nhưng đây là một trong những loại đồ uống phổ biến nhất thế giới và cũng gây nhiều tranh cãi về sức khỏe.
“Trong nhiều năm, người ta lo ngại cà phê có thể gây hại, nhưng các nghiên cứu hiện nay cho thấy uống cà phê ở mức vừa phải không liên quan đến tăng nguy cơ ung thư, thậm chí còn có thể mang lại lợi ích bảo vệ”, chuyên gia dinh dưỡng Lisa Young cho biết.
Một nghiên cứu năm 2021 đăng trên Medical Principles and Practice cho thấy việc uống cà phê liên quan đến tỷ lệ thấp hơn của ung thư biểu mô tế bào gan, giảm nhẹ nguy cơ ung thư vú ở phụ nữ sau mãn kinh.
Nghiên cứu mới hơn năm 2025 trên tạp chí Geroscience cũng cho thấy, cà phê có liên quan đến việc giảm nguy cơ ung thư da, gan, tuyến tiền liệt và nội mạc tử cung. Ngoài ra, cà phê còn có thể giúp ngăn ngừa ung thư đại trực tràng tái phát.
Các nhà nghiên cứu cho rằng lợi ích này đến từ chất chống oxy hóa và các hợp chất thực vật trong cà phê như caffeine, axit chlorogenic và diterpen, giúp giảm viêm và bảo vệ tế bào khỏi tổn thương.
Nếu lo ngại về ung thư vú, nhiều người thường nghĩ rằng nên tránh đậu nành. Tuy nhiên, đây là một hiểu lầm.
“Đã có những lo ngại về đậu nành và các loại ung thư liên quan đến hormone, nhưng thực phẩm đậu nành nguyên chất hoàn toàn an toàn, thậm chí có lợi khi ăn với lượng hợp lý”, Lisa Young cho biết.
Nỗi lo này bắt nguồn từ isoflavone, hợp chất thực vật trong đậu nành có cấu trúc tương tự estrogen. Tuy nhiên, chính các hợp chất này lại được cho là mang lại lợi ích cho sức khỏe.
“Các bằng chứng trên người cho thấy đậu nành không chỉ an toàn, mà việc tiêu thụ vừa phải (1-2 khẩu phần mỗi ngày) các thực phẩm như đậu phụ, tempeh hoặc edamame còn có thể giúp bảo vệ chống lại ung thư, bao gồm cả ung thư vú”, chuyên gia Krystle Zuniga cho biết.
Một nghiên cứu lớn năm 2024 đăng trên Nutrients cho thấy sữa đậu nành và đậu phụ đặc biệt có lợi.
Dù là nghiền, nướng hay hấp, khoai tây luôn rất hấp dẫn. Tuy nhiên, nhiều người lo ngại đây là thực phẩm “không tốt”.
“Khoai tây trắng thường bị mang tiếng xấu, đặc biệt trong các chế độ giảm cân,” Lisa Young nói. “Dù các dạng chế biến nhiều dầu mỡ như khoai tây chiên nên hạn chế, nhưng khoai tây nguyên bản là thực phẩm tự nhiên và không liên quan đến tăng nguy cơ ung thư.”
Theo một nghiên cứu năm 2021 trên Advances in Nutrition, không có mối liên hệ giữa lượng tiêu thụ khoai tây (cao hay thấp) với ung thư tụy, đại tràng, dạ dày, vú, tuyến tiền liệt, thận, phổi hay bàng quang.
Dù thường bị “lép vế” so với khoai lang, khoai tây trắng vẫn là thực phẩm giàu dinh dưỡng. Chúng cung cấp kali, vitamin C và chất xơ, đặc biệt nếu ăn cả vỏ.
“Tương tự đậu nành, một số người cho rằng hormone trong sữa có thể gây ung thư hoặc làm tăng viêm,” Lisa Young cho biết. Tuy nhiên, bằng chứng cho thấy sữa không làm tăng nguy cơ của hầu hết các loại ung thư.
“Mặc dù có một số bằng chứng cho thấy sữa có thể làm tăng nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt, nhưng cũng có bằng chứng mạnh mẽ cho thấy sữa giúp giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng”, bà nói.
Ngoài ra, các sản phẩm sữa ít béo và sữa lên men còn liên quan đến việc giảm nguy cơ ung thư vú.
Các sản phẩm sữa lên men như sữa chua, kefir hay phô mai tươi được xem là lựa chọn tốt hơn. Một nghiên cứu năm 2022 cho thấy phụ nữ tiêu thụ nhiều sữa lên men có nguy cơ tử vong do ung thư thấp hơn.
Những thực phẩm này giàu lợi khuẩn (probiotic), giúp cải thiện sức khỏe đường ruột, tăng cường miễn dịch và có thể ngăn chặn sự phát triển cũng như lan rộng của tế bào ung thư.
Trái cây và rau củ luôn là nền tảng của chế độ ăn lành mạnh, nhưng gần đây xuất hiện nhiều thông tin sai lệch về tác động của trái cây đối với sức khỏe.
“Do trái cây chứa fructose, một loại đường tự nhiên, nên nhiều người lo rằng trái cây ‘nuôi’ tế bào ung thư. Nhưng thực tế, rất nhiều bằng chứng cho thấy ăn nhiều trái cây nguyên quả giúp giảm nguy cơ nhiều loại ung thư, bao gồm ung thư vú,” chuyên gia Andonian cho biết.
Trái cây giàu chất xơ và chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ cơ thể trước ung thư.
Tuy nhiên, việc uống quá nhiều nước ép trái cây lại có thể làm tăng nguy cơ ung thư vú. Vì vậy, nên ưu tiên ăn trái cây nguyên quả thay vì uống nước ép.
Các chuyên gia dinh dưỡng đưa ra một số khuyến nghị quan trọng:
Ăn nhiều thực phẩm có nguồn gốc thực vật: Nhiều người vẫn chưa ăn đủ rau, trái cây và thực phẩm thực vật, điều này không tốt cho phòng ngừa ung thư. Chế độ ăn giàu thực vật giúp tăng lượng chất xơ và các hợp chất có lợi.
Ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt: Chọn ngũ cốc nguyên hạt thay vì tinh chế (ví dụ bánh mì nguyên cám thay vì bánh mì trắng) giúp tăng lượng chất xơ và giảm nguy cơ ung thư.
Hạn chế rượu bia: Rượu là chất gây ung thư đã được biết đến gần 40 năm, ngay cả khi tiêu thụ ở mức thấp. Nguy cơ cao nhất liên quan đến ung thư miệng, họng, gan, vú và đại trực tràng.
Tăng cường vận động: Hoạt động thể chất giúp giảm nguy cơ nhiều loại ung thư như ung thư vú, dạ dày, gan, đại tràng và phổi.
(Ảnh minh hoạ: Internet)
(Nguồn: Yahoo)
