Tỏa dương còn gọi là Nấm ngọc cẩu, Củ Gió Đất, Củ Ngọt Núi, Hoa Đất, Cu Chó, Cây Không Lá, Xà Cô, tên khoa học Balanophora sp., thuộc họ Gió đất Balanophoraceae.
Loại cây cỏ trông như một cây nấm, màu đỏ nâu sẫm, cấu tạo bởi một cán hoa lớn, trên mang hoa dày đặc, có mo bao bọc, màu tím, mùi hôi. Cán hoa nạc và mềm, dạng thay đổi, sẵn sùi, không có lá. Hoa đực và hoa cái riêng, cùng gốc hay khác gốc. Cụm hoa đực hình trụ dài 10-15cm, ‘cụm hoa cái hình đầu, dài 2-3cm
Tỏa dương thường mọc và sống ký sinh trên những rễ của những cây gốc lớn trong rừng sâu ẩm thấp. Thường gặp ở Hà Nội, Hòa Bình, Lào Cai, Yên Bái. Mùa hoa vào tháng 10-2. Thường vào mùa này người ta mới dễ phát hiện. Tại một dân địa phương đi thu hái đem về rửa sạch, thái mỏng, sao cho khô để dành.
Chưa thấy tài liệu nghiên cứu. Sơ bộ chỉ thấy có nhiều chất màu anthoxyanozit.
Nhân dân dùng vị tỏa dương làm thuốc bổ máu, kích thích ăn ngon miệng, hồi phục sức khỏe, còn dùng chữa nhức mỏi chân tay, đầu bụng, hồi phục sức khỏe cho phụ nữ sau khi sinh nở.
Tỏa dương được dùng làm thuốc bổ thận, chữa đau lưng mỏi gối, di tinh, liệt dương; hoặc điều trị chứng mệt mỏi kém ăn, nhức mỏi chân tay.
Sách “Biển thước tâm thư” viết: “Già lão thì khí suy nên chân tay không ấm, nguyên khí ở đan điền bị hư tổn, hoạt động ngày càng chậm chạp, khó khăn; dương khí toàn thân không có đầy đủ thì nơi xa nhất như đầu ngón chân tay mỏi, bị lạnh, tê nhức với cảm giác kiến bò trong xương… Để bổ sung dương khí lúc này nên dùng tỏa dương…”.
Trong y học hiện đại, tác dụng của cây tỏa dương là bồi bổ cơ thể, tăng cường sinh khỏe và sinh lý. Một số nghiên cứu đã chỉ ra tỏa dương có tác dụng hỗ trợ điều trị xuất tinh sớm, kích thích ngon miệng, giảm đau bụng và nhức mỏi xương khớp, đau lưng mỏi gối.
Theo Y Học Cổ Truyền, vì có vị ngọt, tính ấm, không có độc, thuộc kinh Tỳ và Thận, nên tác dụng của cây tỏa dương là bồi bổ cơ thể, tăng cường sinh lý, mạnh gân cốt, bổ máu, bổ thận, kiện tỳ, trợ tiêu hóa, lợi tiểu, được sử dụng chủ yếu trong điều trị thận hư yếu, ăn không ngon, đau lưng mỏi gối, di tinh.
(Ảnh: Internet)
