Polyp xuất hiện ở nhiều vị trí trong cơ thể như dạ dày, túi mật, tử cung… tạo ra không ít người chậm về độ nguy hiểm. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ từng loại polyp, các cơ sở tiềm ẩn và đặc biệt lưu ý với một loại polyp gần như chắc chắn sẽ chuyển thành ung thư.
Khi cầm trên tay kết quả khám sức khỏe định kỳ, không ít người cảm thấy hoàng mang trước những thuật ngữ như “polyp” .
Các cụm từ như polyp dạ dày, polyp đại tràng, polyp túi mật… chỉ nghe tên thôi cũng đã khiến nhiều người thắc mắc: “Liệu thứ này có nguy hiểm không?”, “Có cần cắt bỏ hay không?”, “Có khả năng hóa ác thành ung thư không?”.
Bài viết hôm nay sẽ làm rõ những thắc mắc về các loại polyp, cũng như nhấn mạnh những loại polyp đặc biệt cần cảnh giác, nhất là một loại polyp gần như 100% sẽ hóa ác tính.
Nói một cách đơn giản, polyp là một cụm tế bào nhỏ phát triển bên trong cơ thể. Nó xuất hiện bên trong cơ thể, tại các vị trí như dạ dày, túi mật, tử cung, khoang mũi…
Theo lăng kính y học, polyp không phải là một bệnh lý xác định, mà là kết quả của sự tăng sinh bất thường của tổ chức mô. Nguyên nhân có thể gây viêm nhiễm hoặc gây đột biến gen gây ra.
Phần lớn polyp lành tính và không cần xử lý ngay. Tuy nhiên, do polyp phát triển lồi ra ngoài nên có thể gây tắc ống dẫn. Một số polyp có nguy cơ phát triển thành ác tính, vì vậy cần phân biệt rõ loại polyp nào có thể theo dõi, loại nào cần xử lý sớm.
Polyp đường tiêu hóa hiếm gặp, chủ yếu xuất hiện ở đại tràng. Theo phân loại, polyp đại tràng được chia thành 6 loại dựa trên hình thái, mỗi loại lại mang một nguy cơ cơ tính khác nhau:
0-Ip (dạng có cuống): nguy cơ thấp.
0-Is (dạng đế rộng): nguy cơ ác tính cao.
0-IIa (dạng nhẹ nhẹ): nguy cơ thấp.
0-IIb (dạng Lắp): nguy cơ thấp.
0-IIc (dạng lồi lõm): nguy cơ ác tính cao. Với kích thước siêu kinh 6~10mm, nguy cơ ác tính vượt quá 40%. Nếu lớn hơn 20mm, nguy cơ có thể đạt tới 90%.
0-III (dạng lồi hoặc lõm sâu): gần như tất cả đều chứa các tổn thương.
Nếu trong quá trình nội soi đại tràng phát hiện có trên 100 polyp, tình trạng này được gọi là bệnh polyp. Khi đó, cần lưu ý đến một số bệnh di truyền nguy hiểm:
Hội chứng polyp tuyến gia đình (FAP): đột biến gen APC trên nhiễm sắc thể số 5q. Loại này gần như 100% sẽ phát triển thành ung thư đại tràng. Nếu không điều trị, bệnh nhân thường phát triển thành ung thư ở tuổi 35~40.
Polyp bệnh liên quan MUTYH (MAP): đột biến đồng bộ gen MUTYH. Nếu không điều trị, nguy cơ tích lũy ung thư đại trực tràng ở tuổi 70 là 80%.
Hội chứng Peutz-Jeghers: đột biến gen STK11 trên nhiễm sắc thể 19p. Polyp có thể xuất hiện toàn bộ đường tiêu hóa, kể cả ruột non, đồng thời tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư đại trực tràng, ung thư vú, ung thư tụy…
Hội chứng polyp trẻ em gia đình: đột biến gen SMAD4, BMPR1A. Khi phát hiện nhiều polyp trẻ em trong đường tiêu hóa sẽ làm tăng mạnh nguy cơ ung thư đại tràng.
Nếu phát hiện polyp trong quá trình nội soi đại tràng, nên đánh giá nguy cơ ung thư đại trực tràng. Với nhóm nguy cơ trung bình-rộng, khuyến nghị nên tầm soát ung thư đại trực tràng từ 50 đến 75 tuổi. Đối với nhóm nguy cơ cao, nên bắt đầu tầm soát từ 40 tuổi hoặc sớm hơn 10 năm so với độ tuổi bệnh trẻ nhất trong gia đình.
Polyp dạ dày: Phân biệt lành tính, trung tính và ác tính
Polyp dạ dày thường được phát hiện khi nội soi dạ dày. Dựa vào hình thái, kích thước và vị trí, polyp dạ dày được chia thành ba nhóm lớn:
Polyp lành tính:
Đây là loại polyp ít có nguy cơ tiến triển thành ung thư. Ví dụ, polyp tuyến đáy dạ dày là loại phổ biến nhất, thường liên quan đến công việc sử dụng lâu dài các loại thuốc dạ dày như thuốc ức chế proton. Khi ngừng thuốc, số lượng polyp này sẽ tự động biến đổi. Ngoài ra còn có polyp viêm và viêm tụy. Những loại này gây ra vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, chỉ cần theo dõi định kỳ hướng dẫn của bác sĩ.
Polyp trung tính:
Loại này có nguy cơ hóa học cao hơn, cần chú ý đặc biệt. Polyp tăng sản là loại thường gặp, thường liên quan đến nhiễm khuẩn Helicobacter pylori hoặc viêm dạ dày mạn tính. Sau khi loại bỏ vi khuẩn HP, một số polyp có thể tự biến mất. Ngoài ra còn có các loại tuyến u, u thần kinh nội tiết (loại 1 và 2). Với polyp tăng sản lớn hơn 5mm, tất cả các tuyến u và u thần kinh nội tiết lớn hơn 1cm (loại 1 và 2) đều nên được cắt bỏ và theo dõi theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa, ngoại tiêu hóa.
Polyp ác tính:
Đây là loại polyp có nguy cơ hóa ác rất cao, cần xử lý khẩn cấp. Ung thư dạ dày giai đoạn sớm (EGC) có nghĩa là ung thư chỉ khu trú ở thành phố của dạ dày, tuy nguy cơ di căn thấp nhưng nếu không xử lý kịp thời sẽ tiến triển thành ung thư dạ dày nặng hơn, vì vậy phát hiện và điều trị sớm là vô cùng quan trọng.
Polyp mũi thường được cho là do viêm mạn tính phát sinh từ các bệnh như viêm mũi dị ứng, hen suyễn, liên quan đến đáp ứng miễn dịch T tế bào loại 2 (viêm bạch cầu ái toan). Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy ở châu Á, đặc biệt là Trung Quốc và Hàn Quốc, polyp mũi chủ yếu là bệnh do bạch cầu trung tính.
Có 2 loại polyp mũi: loại đầu tiên nguy hiểm cơ sâu, chủ yếu gây nguy hiểm mũi, giảm hoặc mất khứu giác, có thể điều trị bằng thuốc, leo thuật và kiểm soát tốt các bệnh mạn tính đi kèm. Loại thứ hai, polyp mũi do viêm bạch cầu trung tính, có nguy cơ hóa ác thấp nhưng cần lưu ý ở những người trên 50 tuổi, có tiền sử dụng hút thuốc lá. Nhóm bệnh nhân này cần được khám sớm tại khoa Tai Mũi Họng, tăng cường kiểm soát viêm và bỏ thuốc lá.
Polyp dây thanh âm hiện nay được coi là lành tính, không có xu hướng hóa ác. Nguyên nhân chủ yếu do nói quá nhiều, nói sai kỹ thuật, la hét. Hậu quả có thể là một người lười biếng, mệt mỏi khi nói. Trong một số trường hợp khác, polyp lớn có thể gây tắc nghẽn đường thở. Nếu phát hiện dây thanh polyp, có thể áp dụng các phương pháp như dùng thuốc, luyện giọng, điều trị laser.
Polyp nội mạc tử cung là bệnh phụ khoa phổ biến, khoảng 25% phụ nữ có thể mắc phải. Tuy nhiên, phần lớn là tổn thương lành tính, chỉ có một tỷ lệ rất nhỏ có nguy cơ hóa ác tính.
Với bệnh nhân chưa mãn kinh, không có triệu chứng, không có yếu tố nguy cơ hóa ác và polyp nhỏ hơn 1cm, có thể siêu âm kiểm tra lại sau 3~6 tháng. Nếu trạng thái ổn định, có thể tái khám mỗi năm một lần. Nhiều polyp trường hợp có thể tự động tiêu điểm trong quá trình theo dõi. Tuy nhiên, nếu polyp nội mạc tử cung gây rối loạn kinh nguyệt, vô sinh… nên điều trị sớm.
Polyp túi mật thường là đặc tính, không có chứng chỉ đa số. Đa phần chỉ cần theo dõi hàng siêu âm. Tuy nhiên, nếu gặp một trong 3 trường hợp sau thì cần đến khám tại chuyên khoa Ngoại gan mật hoặc Ngoại tổng quát:
(1) Nghi ngờ hóa ác: polyp lớn hơn 1cm, đơn độc, đế rộng, giàu mạch máu, tăng kích thước liên tục hoặc tăng dấu ấn ung thư máu.
(2) Có triệu chứng kỹ thuật: đau thắt vùng hạ sườn phải, buồn nôn, nôn ói…
(3) Kèm theo các loại thuốc túi mật mật khác: có túi mật, viêm túi mật hoặc các loại bệnh lý cần cắt túi mật khác.
Tóm lại, polyp không đồng nghĩa chắc chắn sẽ hóa ác. Phần lớn polyp lành tính, chỉ một số ít trong các điều kiện mới nhất có thể phát triển thành thư. Khi phát hiện polyp không nên quá hoang mang mà quan trọng là đánh giá nguy cơ để có chiến lược xử lý hợp lý. Với các polyp nguy cơ cao, nên cắt bỏ sớm. Với polyp nguy cơ thấp, có thể theo dõi bất kỳ chỉ dẫn nào của bác sĩ để tránh các can thiệp không cần thiết.
(Ảnh minh họa: Internet)
(Nguồn: QQ)
