Các biện pháp tránh thai nội tiết tố đã giúp thay đổi cuộc sống của phụ nữ hiện đại, mang lại sự tự do sinh sản và khả năng chủ động kế hoạch hóa gia đình. Tuy nhiên, nguy cơ đau nửa đầu – đặc biệt là đau nửa đầu kèm dấu hiệu thần kinh – khi sử dụng các biện pháp này lại đang bị nhiều người bỏ qua.
Các biện pháp tránh thai nội tiết tố đã cách mạng hóa sức khỏe phụ nữ. Những phương pháp này mang lại tự do sinh sản cùng khả năng chủ động lên kế hoạch mang thai một cách an toàn. Từ thuốc uống tránh thai, miếng dán cho đến vòng tránh thai nội tiết hay tiêm hormone, các giải pháp này đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống hiện đại.
Tuy nhiên, ở nhiều phụ nữ, vẫn tồn tại một nỗi lo thường trực và hay bị bỏ qua: Chứng đau nửa đầu. Ở một số người, những cơn đau đầu dữ dội này thậm chí xuất hiện hoặc trở nên nghiêm trọng hơn sau khi bắt đầu sử dụng biện pháp tránh thai nội tiết. Mối quan hệ giữa hormone và chứng đau nửa đầu rất phức tạp. Việc hiểu rõ điều này là vô cùng quan trọng để phụ nữ có thể đưa ra quyết định sáng suốt về sức khỏe sinh sản cũng như sức khỏe tổng thể của mình.
Đau nửa đầu không đơn thuần chỉ là những cơn đau đầu dữ dội. Đây là hiện tượng thần kinh phức tạp, có thể bị kích hoạt bởi sự thay đổi hóa học và lưu lượng máu trong não. Hormone, đặc biệt là oestrogen, đóng vai trò chủ chốt trong quá trình này.
Oestrogen ảnh hưởng đến hoạt động của serotonin – một chất dẫn truyền thần kinh chịu trách nhiệm điều hòa cảm giác đau và tâm trạng. Khi nồng độ oestrogen giảm xuống, chẳng hạn ngay trước kỳ kinh hoặc trong tuần không dùng hormone của chu kỳ uống thuốc tránh thai, não bộ có thể xuất hiện hàng loạt phản ứng dẫn đến cơn đau nửa đầu. Đây cũng là lý do nhiều phụ nữ thường ghi nhận các cơn “đau nửa đầu kinh nguyệt” liên quan đến chu kỳ của mình.
Các biện pháp tránh thai nội tiết, đặc biệt loại kết hợp cả oestrogen và progestin, có thể tác động đến những biến động hormone này. Ở một số phụ nữ, chúng giúp duy trì ổn định nồng độ oestrogen và giảm tần suất đau nửa đầu. Nhưng ở những người khác, triệu chứng lại nặng hơn do sự biến động hormone hoặc nhạy cảm với hormone tổng hợp.
Một nghiên cứu đăng trên Tạp chí Journal of Clinical Medicine đã chỉ ra rằng, phụ nữ sử dụng các biện pháp tránh thai nội tiết kết hợp có nguy cơ gặp phải đau nửa đầu kèm aura cao hơn. Đây là loại đau nửa đầu đi kèm các rối loạn thị giác hoặc cảm giác tê rần. Dạng đau nửa đầu này đặc biệt đáng lo ngại vì nó liên quan đến nguy cơ đột quỵ cao hơn, nhất là ở những phụ nữ hút thuốc hoặc có huyết áp cao.
Nghiên cứu cũng lưu ý rằng các viên tránh thai liều thấp hiện đại (chứa ≤35 μg oestrogen) có nguy cơ thấp hơn đáng kể so với các loại viên tránh thai liều cao cũ. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng phụ nữ có tiền sử đau nửa đầu aura nên cẩn trọng khi sử dụng bất kỳ phương pháp tránh thai nào chứa oestrogen và cần trao đổi với bác sĩ về các lựa chọn an toàn hơn.
Việc xác định chính xác loại đau nửa đầu bạn đang gặp phải sẽ giúp lựa chọn phương pháp tránh thai phù hợp và an toàn hơn.
Đau nửa đầu không aura: Đây là loại phổ biến nhất, thường biểu hiện bằng cơn đau đầu dữ dội, buồn nôn, nhạy cảm với ánh sáng hoặc âm thanh. Phụ nữ bị đau nửa đầu không aura vẫn có thể sử dụng biện pháp tránh thai nội tiết kết hợp, nhưng cần được theo dõi y tế sát sao.
Đau nửa đầu có aura: Đặc trưng bởi hiện tượng lóe sáng, xuất hiện các đường ngoằn ngoèo hoặc cảm giác tê trước khi cơn đau đầu bắt đầu. Loại này tăng nguy cơ đột quỵ, dù nguy cơ không lớn nhưng vẫn đáng kể nếu dùng viên tránh thai chứa oestrogen.
Đau nửa đầu kinh nguyệt: Thường xảy ra ngay trước hoặc trong kỳ kinh, chủ yếu do sự sụt giảm đột ngột nồng độ oestrogen. Một số biện pháp tránh thai có thể giúp điều chỉnh hoặc giảm thiểu những thay đổi hormone này.
Không phải tất cả các phương pháp tránh thai đều giống nhau về mức độ an toàn đối với người bị đau nửa đầu. Dưới đây là các khuyến cáo phổ biến của bác sĩ:
Các lựa chọn chỉ chứa progestin: Viên mini pill, vòng tránh thai nội tiết (ví dụ Mirena), que cấy tránh thai và tiêm tránh thai (như Depo-Provera) hoàn toàn không có oestrogen. Điều này giúp giảm đáng kể rủi ro liên quan đến đau nửa đầu.
Phương pháp không chứa hormone: Vòng tránh thai đồng, bao cao su hoặc các phương pháp tính ngày rụng trứng rất phù hợp cho những người bị đau nửa đầu aura hoặc muốn tránh dùng hormone.
Viên uống tránh thai kéo dài chu kỳ: Một số loại viên kết hợp có thể dùng liên tục, bỏ qua tuần không dùng hormone, giúp phòng ngừa đau nửa đầu do sụt giảm oestrogen ở một số phụ nữ.
Lưu ý về lối sống: Dù bạn chọn phương pháp tránh thai nào, việc duy trì đủ nước, ngủ đủ giấc, chế độ dinh dưỡng cân bằng và kiểm soát căng thẳng vẫn cực kỳ quan trọng để phòng tránh đau nửa đầu.
Nếu bạn đang sử dụng biện pháp tránh thai nội tiết và nhận thấy các triệu chứng đau nửa đầu xuất hiện mới hoặc nặng hơn, hãy chú ý các dấu hiệu sau:
Đau đầu xuất hiện thường xuyên hơn hoặc nặng hơn sau khi bắt đầu biện pháp tránh thai mới
Rối loạn thị giác như lóe sáng, điểm mù hoặc các đường ngoằn ngoèo
Cảm giác tê hoặc rần ở mặt hay tứ chi trước khi đau đầu xuất hiện
Chóng mặt, lú lẫn hoặc khó nói kèm theo cơn đau nửa đầu
Những triệu chứng này có thể là dấu hiệu của đau nửa đầu aura, yêu cầu bạn phải đi khám ngay lập tức. Việc ngừng hoặc chuyển đổi phương pháp tránh thai dưới sự theo dõi của bác sĩ có thể giúp giảm thiểu nguy cơ.
Các bác sĩ thường cá nhân hóa hướng điều trị khi kết hợp quản lý đau nửa đầu và sử dụng tránh thai. Cụ thể:
Theo dõi triệu chứng: Hãy ghi nhật ký đau nửa đầu để xác định thời điểm xuất hiện cơn đau và liệu có liên quan đến chu kỳ kinh hoặc lịch dùng thuốc tránh thai không.
Thử nghiệm và điều chỉnh: Đôi khi, đổi từ viên tránh thai kết hợp sang loại chỉ chứa progestin hoặc thay đổi liều dùng có thể tạo ra khác biệt lớn.
Phối hợp giữa các chuyên khoa: Trong trường hợp phụ nữ có các dạng đau nửa đầu phức tạp hoặc nguy cơ mạch máu cao, các bác sĩ thần kinh và phụ khoa thường phối hợp tư vấn để xây dựng phương án tránh thai an toàn nhất.
Dù nhận thức cộng đồng về vấn đề này đã có bước tiến, vẫn còn nhiều phụ nữ âm thầm chịu đựng và không biết rõ liệu đau đầu của mình chỉ là trùng hợp hay là tác dụng phụ của thuốc tránh thai nội tiết. Việc hiểu rõ mối liên hệ này sẽ giúp phụ nữ chủ động hơn trong lựa chọn, đồng thời tránh được các biến chứng có thể phòng ngừa.
Các biện pháp tránh thai nội tiết tố vẫn là lựa chọn quan trọng và có thể làm thay đổi cuộc sống nhiều người. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc sức khỏe thần kinh phải bị đánh đổi. Nhận diện triệu chứng sớm, duy trì trao đổi thẳng thắn với bác sĩ và cân nhắc các lựa chọn an toàn hơn khi cần thiết sẽ giúp phụ nữ bảo vệ quyền chủ động sinh sản cũng như sức khỏe bản thân.
Lưu ý: Bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo thông tin và không thay thế tư vấn y khoa. Hãy tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi thay đổi chế độ ăn, thuốc hoặc lối sống của bạn.
(Ảnh minh họa: Internet)
(Nguồn: Times of India)
