Các chuyên gia dinh dưỡng và y tế khuyến cáo nên tăng cường ăn khoai lang để điều chỉnh lượng đường trong máu. Loại củ này chứa các hợp chất tự nhiên có tác dụng đáng ngạc nhiên trong việc hỗ trợ kiểm soát glucose, đặc biệt quan trọng đối với bệnh nhân tiểu đường.
Khoai lang từ lâu đã là một phần của chế độ ăn truyền thống trên khắp thế giới, nhưng giờ đây, chúng được chú ý vì một lý do khác ngoài hương vị và cảm giác ngon miệng. Các nhà nghiên cứu phát hiện, loại củ này có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc quản lý mức đường huyết. Khác với các thực phẩm chứa tinh bột khác, khoai lang giải phóng đường vào máu một cách chậm rãi, giúp ngăn chặn sự tăng đột ngột và giảm sâu. Với tình trạng bệnh tiểu đường ngày càng phổ biến, đặc biệt là ở các nước đang phát triển như Ấn Độ, các nhà khoa học đang nghiên cứu các hợp chất tự nhiên trong khoai lang có thể hỗ trợ kiểm soát glucose. Việc hiểu biết cách thức tương tác của thực phẩm này với cơ thể có thể giúp mọi người đưa ra lựa chọn tốt hơn cho sức khỏe trao đổi chất lâu dài.
Một bài đánh giá được công bố trên tạp chí Foods đã xem xét kỹ lưỡng 28 bài báo nghiên cứu về khoai lang (Ipomoea batatas) và những lợi ích tiềm năng của chúng đối với những người mắc bệnh tiểu đường. Bài đánh giá phát hiện ra rằng một số hợp chất tự nhiên trong khoai lang như các axit phenolic, flavonol, flavanon và anthocyanidin, giúp điều chỉnh lượng đường huyết. Những hợp chất này kết hợp với nhau để ảnh hưởng đến nhiều con đường trao đổi chất khác nhau kiểm soát hoạt động của insulin và glucose trong cơ thể.
Trong số các loại khác nhau, có 4 loại chính như khoai lang trắng, tím, cam và khoai lang Nhật màu xanh, được tìm thấy có tính chất chống tiểu đường đáng kể nhất. Mỗi loại khác nhau về màu sắc, hình dáng và thành phần hóa học và những khác biệt này ảnh hưởng đến cách thức rau củ tác động lên mức đường huyết. Các loại màu tím, chẳng hạn, giàu anthocyanin, được biết đến với tác dụng chống oxy hóa và chống viêm, có thể cải thiện độ nhạy insulin và giảm căng thẳng oxy hóa.
Mặt khác, khoai lang trắng chứa nhiều polyphenol hơn giúp bảo tồn chức năng của tế bào tụy và hỗ trợ sản xuất insulin. Cùng nhau, những phát hiện này cho thấy khoai lang không chỉ là nguồn năng lượng; chúng có thể là thực phẩm tự nhiên hiệu quả trong quản lý bệnh tiểu đường type 2.
Một trong những phát hiện thú vị nhất từ bài đánh giá là cách khoai lang hoạt động trong cơ thể để duy trì cân bằng lượng đường huyết. Các chiết xuất từ khoai lang trắng và tím được tìm thấy có khả năng bảo vệ tụy, đặc biệt là các tế bào beta sản xuất insulin. Khi những tế bào này bị tổn thương hoặc chức năng của chúng bị giảm, lượng đường huyết tăng lên.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy, tiêu thụ chiết xuất khoai lang thường xuyên giúp cải thiện tiết insulin và bảo vệ cấu trúc của các tế bào tụy. Đặc biệt, chiết xuất từ khoai lang tím giảm căng thẳng oxy hóa và cải thiện khả năng của cơ thể trong việc xử lý glucose.
Ngoài tụy, các hợp chất khoai lang cũng ảnh hưởng đến cách thức cơ thể tiêu hóa và hấp thụ carbohydrate. Các flavonoid và axit phenolic có trong củ rau củ này ức chế một số enzyme, như α-glucosidase và α-amylase, phân giải tinh bột thành glucose. Điều này làm chậm việc giải phóng đường vào máu, ngăn chặn sự tăng đột ngột sau bữa ăn.
Những chất ức chế enzyme tự nhiên này hoạt động theo cách tương tự như một số loại thuốc tiểu đường được kê đơn, nhưng không gây ra các tác dụng phụ thường gặp như khó tiêu. Điều này làm cho khoai lang trở thành một lựa chọn thay thế hoặc bổ sung dựa trên thực phẩm hứa hẹn cho các phương pháp điều trị hiện tại.
Không phải tất cả khoai lang đều giống nhau về tác động đến mức đường huyết. Bài đánh giá lưu ý rằng màu sắc, loại và thậm chí phương pháp nấu ăn ảnh hưởng đến nồng độ của các hợp chất có lợi.
Khoai lang màu tím có xu hướng chứa nhiều anthocyanin hơn, trong khi khoai lang trắng giàu axit phenolic hơn. Độ chín của cây khi thu hoạch cũng ảnh hưởng đến số lượng flavonoid và chất chống oxy hóa có mặt. Cây càng già thường chứa nhiều hơn những hợp chất sinh học này.
Phương pháp nấu ăn cũng đóng một vai trò quan trọng. Việc hấp và luộc thường bảo tồn nhiều chất chống oxy hóa hơn so với chiên hoặc nướng. Đối với những người mắc bệnh tiểu đường hoặc những người cố gắng kiểm soát đường huyết, việc chọn khoai lang ít qua chế biến và tránh thêm đường hoặc chất béo có thể tạo ra sự khác biệt lớn.
Thú vị là, lá của cây khoai lang cũng rất giàu dinh dưỡng. Chúng chứa nhiều chất chống oxy hóa mạnh và các hợp chất có thể giúp giảm mức glucose, đôi khi còn hiệu quả hơn cả củ. Việc bao gồm những lá này trong bữa ăn như xào hoặc nấu súp, có thể mang lại thêm lợi ích sức khỏe.
Tiểu đường type 2 là một trong những mối quan tâm sức khỏe phát triển nhanh nhất trên toàn cầu, với hơn 537 triệu người mắc bệnh vào năm 2021. Có nhiều phương pháp điều trị tồn tại, nhưng hầu hết chỉ nhắm vào các triệu chứng thay vì nguyên nhân gốc rễ của sự kháng insulin và căng thẳng oxy hóa. Khoai lang cung cấp một cách tiếp cận toàn diện hơn.
Bài đánh giá làm nổi bật cách các chiết xuất như Caiapo từ khoai lang trắng có thể cải thiện độ nhạy insulin và giảm mức HbA1c—một chỉ số kiểm soát lượng đường huyết lâu dài. Các nghiên cứu lâm sàng đã chỉ ra rằng những người tiêu thụ Caiapo thấy giảm mức đường huyết khi đói, sự tăng đột ngột glucose sau bữa ăn, và mức cholesterol.
Điều làm cho khoai lang trở nên quý giá là tác động đa mục tiêu của chúng. Chúng không chỉ kiểm soát chuyển hóa glucose mà còn giảm viêm và tổn thương oxy hóa, hai yếu tố chủ chốt góp phần vào sự kháng insulin. Hơn nữa, chất xơ tự nhiên của chúng giúp làm chậm quá trình tiêu hóa, từ đó giúp kiểm soát việc hấp thụ đường tốt hơn.
Khi các nhà nghiên cứu tiếp tục khám phá tiềm năng của khoai lang, họ nhấn mạnh sự cần thiết của việc chuẩn hóa. Nồng độ của các hợp chất hoạt tính thay đổi tùy thuộc vào gen, khí hậu và phương pháp chế biến. Các nghiên cứu trong tương lai nhằm xác định và duy trì các chỉ số chất lượng, được gọi là Q-markers, để đảm bảo tính nhất quán khi sử dụng khoai lang hoặc chiết xuất của chúng cho mục đích điều trị.
Khoai lang đang nổi lên không chỉ là thực phẩm bổ dưỡng. Chúng có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc kiểm soát đường huyết và ngăn ngừa tiểu đường. Các hợp chất tự nhiên của chúng tác động theo nhiều cách để bảo vệ tế bào, cải thiện phản ứng insulin và kiểm soát chuyển hóa glucose.
Mặc dù cần thêm nghiên cứu để chuẩn hóa và kiểm tra những lợi ích này trên các dân số khác nhau, nhưng bằng chứng cho đến nay là khích lệ. Đối với những người muốn quản lý lượng đường huyết một cách tự nhiên, việc thêm khoai lang vào bữa ăn có thể là một bước đơn giản và hiệu quả. Dù được hấp, nướng hay luộc, loại củ màu sắc rực rỡ này mang lại một cách ngon miệng để hỗ trợ sức khỏe từ gốc rễ.
Lưu ý: Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không nên được coi là lời khuyên y tế. Hãy tham khảo ý kiến của chuyên gia y tế trước khi thực hiện bất kỳ thay đổi nào đối với chế độ ăn uống, thuốc men hoặc lối sống của bạn.
(Ảnh minh họa: Internet)
(Nguồn: Times of India)
