Tình trạng mệt mỏi mãn tính và sương mù não thường bị bỏ qua có thể là dấu hiệu của sự thiếu hụt sắt tiềm ẩn. Một bác sĩ thần kinh hàng đầu đã tiết lộ nhiều xét nghiệm y tế tiêu chuẩn thường bỏ sót tình trạng này, đồng thời khuyến nghị các chỉ số quan trọng cần kiểm tra để chẩn đoán chính xác hơn.
Trong khi nhiều người trong chúng ta thường bỏ qua sự mệt mỏi, uể oải và sương mù não như những phần bình thường của một ngày bận rộn, những triệu chứng này thường báo hiệu sự thiếu hụt tiềm ẩn. Hầu hết chúng ta sẽ tự nhiên nghĩ đến tình trạng thiếu sắt. Tuy nhiên, sự thật là một xét nghiệm sắt đơn giản khá không đáng tin cậy khi đánh giá sức khỏe tổng thể. Vậy chúng ta nên làm gì?
Bác sĩ Sudhir Kumar, một nhà thần kinh học hàng đầu, đã giải thích gần đây rằng nhiều xét nghiệm y tế tiêu chuẩn thường bỏ sót một sự thiếu hụt tiềm ẩn. Sự thiếu hụt tiềm ẩn này khiến bệnh nhân gặp phải các triệu chứng như mệt mỏi và sương mù não, ngay cả khi các xét nghiệm định kỳ cho kết quả bình thường. Bác sĩ Kumar khuyến khích các bác sĩ và bệnh nhân hãy nhìn xa hơn các xét nghiệm để tìm ra các vấn đề cơ bản. Hãy cùng tìm hiểu chi tiết hơn.
Vấn đề với các xét nghiệm y tế định kỳ nằm ở chỗ các cuộc kiểm tra y tế phổ biến như CT scans, nội soi, xét nghiệm phân và xét nghiệm máu thường cho kết quả bình thường. Điều này xảy ra ngay cả khi bệnh nhân có các vấn đề sức khỏe như chuột rút và các tình trạng thiếu hụt khác. Lý do là vì các xét nghiệm này chủ yếu tìm kiếm nhiễm trùng, viêm hoặc tổn thương cơ quan, trong khi bỏ qua các thiếu hụt về dinh dưỡng hoặc chuyển hóa.
Bác sĩ Kumar chia sẻ rằng: “Hầu hết mọi người (và nhiều bảng xét nghiệm) vẫn tập trung vào sắt huyết thanh để đánh giá tình trạng thiếu sắt”. Tuy nhiên, đây là sự thật, sắt huyết thanh không đáng tin cậy. Chỉ số này dao động trong ngày, thay đổi theo lượng thức ăn nạp vào và gần như không cho chúng ta biết lượng sắt có thể sử dụng mà cơ thể thực sự có.
Ferritin chính là chìa khóa để khám phá tình trạng thiếu sắt tiềm ẩn. Bác sĩ Sudhir Kumar cho biết xét nghiệm ferritin rất quan trọng khi đánh giá sức khỏe tổng thể. Ferritin là một loại protein lưu trữ sắt trong cơ thể và mức ferritin trong máu cho thấy lượng sắt được lưu trữ. Các xét nghiệm serum iron thông thường chỉ đo lượng sắt đang di chuyển trong máu. Các xét nghiệm này không cho biết liệu kho dự trữ sắt có thấp hay không. Tuy nhiên, mức ferritin thấp cho thấy tình trạng thiếu sắt, ngay cả khi serum iron trông bình thường. Sự thiếu hụt này có thể gây mệt mỏi, yếu ớt và các vấn đề về thần kinh mà không có dấu hiệu thiếu máu. Bác sĩ Kumar cho biết: “Ferritin thấp = thiếu sắt thực sự (tuyệt đối). Nhưng ferritin tăng lên khi có viêm, nhiễm trùng, béo phì và bệnh mãn tính”.
TSAT (Transferrin Saturation) là một xét nghiệm sắt quan trọng khác. Bên cạnh ferritin, bác sĩ Kumar còn đề cập đến xét nghiệm TSAT hay transferrin saturation. Transferrin là một loại protein vận chuyển sắt trong máu. TSAT cho biết lượng sắt gắn vào transferrin là bao nhiêu. Khi TSAT thấp, nguồn cung cấp sắt cho các mô yếu, ngay cả khi lượng sắt trong máu trông bình thường. Giống như ferritin, TSAT giúp tìm ra tình trạng thiếu sắt trong những trường hợp như vậy. Bác sĩ Kumar cho biết: “TSAT thấp = các mô của bạn không nhận đủ sắt. Ngay cả khi ferritin bình thường hoặc cao, TSAT thấp có thể chỉ ra tình trạng thiếu sắt chức năng”.
CRP (C-Reactive Protein) giúp phát hiện tình trạng viêm nhiễm tiềm ẩn trong cơ thể. C-Reactive Protein (CRP) cũng là một xét nghiệm được bác sĩ Kumar khuyến nghị. Đây là chìa khóa để phát hiện tình trạng viêm nhiễm. CRP đo mức độ viêm trong cơ thể và nhiều xét nghiệm định kỳ không phát hiện được tình trạng viêm đó. Tình trạng viêm mãn tính mức độ thấp có thể gây mệt mỏi và các triệu chứng khác. Tình trạng này thậm chí có thể ảnh hưởng đến tim. CRP giúp xác định liệu các quá trình viêm tiềm ẩn có góp phần vào các triệu chứng và hướng dẫn đánh giá hay không. Bác sĩ Kumar chia sẻ: “Nó giúp giải thích ferritin một cách chính xác. CRP cao, ferritin cao, TSAT thấp = tình trạng viêm chặn khả năng hấp thụ sắt.”
Theo bác sĩ Kumar, thiếu sắt (thực sự hoặc chức năng) có thể góp phần vào các tình trạng sau:
Mệt mỏi
Sương mù não
Hội chứng chân không yên
Làm trầm trọng thêm các triệu chứng thần kinh mãn tính
Giảm khả năng chịu đựng khi tập thể dục
Hệ miễn dịch kém
Vậy chúng ta nên yêu cầu những gì? Theo bác sĩ Kumar, lần tới khi bạn kiểm tra sắt, hãy yêu cầu các chỉ số: Ferritin, Transferrin Saturation (TSAT) và CRP. Bạn không nên chỉ yêu cầu xét nghiệm sắt huyết thanh. 3 chỉ số này cùng nhau sẽ cung cấp một bức tranh hoàn chỉnh và chính xác về sức khỏe sắt của bạn. “Xét nghiệm tốt hơn → Chẩn đoán tốt hơn → Năng lượng tốt hơn → Sức khỏe não bộ tốt hơn.”
Các xét nghiệm này cũng đi kèm với một số hạn chế theo bác sĩ Kumar. Ông chia sẻ: “Mặc dù ferritin, TSAT, CRP rất nhiều thông tin, chúng không hoàn hảo. Các dấu hiệu khác (ví dụ: soluble transferrin receptor, reticulocyte hemoglobin content) có thể cần thiết trong các trường hợp phức tạp. 2. Các giá trị ngưỡng của ferritin hoặc TSAT để xác định thiếu sắt có thể khác nhau tùy thuộc vào ngữ cảnh (ví dụ: bệnh mãn tính, suy tim, bệnh thận). 3. Ở những bệnh nhân có ferritin rất cao (ví dụ: do viêm hoặc bệnh gan), việc giải thích cần thận trọng vì có thể có tình trạng quá tải sắt hoặc chẩn đoán sai”.
(Ảnh minh họa: Internet)
(Nguồn: Times of India)
