Có nhiều loại thuốc thông dụng được liên kết với các vấn đề về trí nhớ và sự quên lãng nghiêm trọng. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp thông tin về các loại thuốc này và những ảnh hưởng tiềm ẩn của chúng đến khả năng ghi nhớ.
Các loại thuốc như Ativan (lorazepam), Xanax (alprazolam), Valium (diazepam) và Restoril (temazepam) được biết đến là có thể ảnh hưởng đến chức năng trí nhớ. Đặc biệt, chúng có thể gây ra tình trạng mất trí nhớ nhẹ và ngắn hạn, tình trạng này sẽ được cải thiện khi ngừng sử dụng thuốc.
Nghiên cứu còn cho thấy, việc sử dụng benzodiazepines lâu dài có thể tăng nguy cơ mắc bệnh sa sút trí tuệ, đây là nhóm các bệnh lý não ảnh hưởng đến trí nhớ, nhận thức và hành vi ở người cao tuổi. Nếu bạn đang dùng benzodiazepines và gặp vấn đề về trí nhớ, hãy thảo luận với bác sĩ về các phương pháp điều trị thay thế tiềm năng. Các lựa chọn thay thế phụ thuộc vào tình trạng bạn đang điều trị; chẳng hạn, nếu bạn dùng benzodiazepines để điều trị lo âu, bạn và bác sĩ có thể cân nhắc chuyển sang sử dụng thuốc ức chế tái hấp thu serotonin chọn lọc (SSRI) hoặc các liệu pháp không dùng thuốc như liệu pháp hành vi nhận thức (CBT).
Những loại thuốc chống co giật thường gặp như Lamictal (lamotrigine), Topamax (topiramate), Tegretol (carbamazepine), Vimpat (lacosamide) và Keppra (levetiracetam) hoạt động bằng cách làm dịu hoạt động não, từ đó có thể ảnh hưởng đến chức năng não bình thường. Điều này dẫn đến khó khăn trong việc nhớ lại thông tin, tập trung hoặc chú ý. Tình trạng này có thể biến mất theo thời gian khi cơ thể bạn thích nghi với thuốc, nhưng cũng có thể không.
Sự buồn ngủ và ảnh hưởng đến khả năng tập trung do thuốc chống co giật gây ra có thể ảnh hưởng đến trí nhớ ngắn hạn, làm khó khăn trong việc tiếp nhận và lưu trữ thông tin mới. Những tác dụng phụ này có thể xảy ra nhiều hơn nếu bạn dùng liều cao hoặc nhiều loại thuốc chống co giật cùng một lúc. Việc chuyển sang một loại thuốc chống co giật khác có thể giúp giảm mất trí nhớ, vì một số thuốc ít gây ra buồn ngủ hoặc các tác dụng phụ về nhận thức hơn những loại khác. Các phương pháp điều trị co giật khác bao gồm can thiệp về chế độ ăn, phẫu thuật và kích thích não sâu.
Các loại opioids như Oxycontin (oxycodone), Vicodin (hydrocodone/acetaminophen), MS Contin (morphine), Percocet (oxycodone/acetaminophen) và Dilaudid (hydromorphone) được biết đến là có thể can thiệp vào hoạt động của hồi hải mã, một phần của não liên quan đến trí nhớ và học hỏi. Chúng cũng có thể thay đổi mức độ của một số hóa chất trong cơ thể liên quan đến chức năng nhận thức.
Nghiên cứu chỉ ra rằng, những người sử dụng opioids có nguy cơ mắc bệnh sa sút trí tuệ cao hơn so với những người không sử dụng chúng. Các lựa chọn thay thế cho opioids có thể bao gồm thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs), Tylenol (acetaminophen), thuốc chống co giật, thuốc chống trầm cảm, thuốc giảm đau tại chỗ và thuốc giãn cơ.
Các loại thuốc TCA bao gồm Elavil (amitriptyline), Pamelor (nortriptyline), Silenor (doxepin) và Tofranil (imipramine) thay đổi mức độ của một số hóa chất trong não, như serotonin và noradrenaline. Chúng cũng có tác dụng chống cholinergic, nghĩa là chúng ngăn chặn acetylcholine, một chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến trí nhớ và học hỏi. Các cơ chế này có thể dẫn đến suy giảm trí nhớ, ngay cả khi TCA được sử dụng ở liều lượng khuyến nghị.
Nếu bạn gặp vấn đề về trí nhớ khi dùng TCA, hãy thảo luận với bác sĩ. Họ có thể khuyến nghị các phương pháp điều trị thay thế. Các loại thuốc ức chế tái hấp thu serotonin chọn lọc (SSRIs) và ức chế tái hấp thu serotonin-noradrenaline (SNRIs) không có tác dụng chống cholinergic giống như TCA. Tuy nhiên, nghiên cứu còn trái chiều về việc liệu chúng có gây mất trí nhớ hay không.
Các loại thuốc FGA bao gồm Benadryl (diphenhydramine), Chlor-Trimeton (chlorpheniramine), Dramamine (dimenhydrinate) và Phenergan (promethazine). Các loại thuốc SGA bao gồm Zyrtec (cetirizine), Allegra (fexofenadine) và Claritin (loratadine). Nghiên cứu cho thấy, thuốc chống dị ứng có liên quan đến nguy cơ tăng sa sút trí tuệ, với FGA có nguy cơ cao hơn SGAs. Mặc dù FGAs và SGAs có thể đều tăng nguy cơ mắc bệnh sa sút trí tuệ, nguy cơ này thấp hơn với SGAs vì chúng không dễ xâm nhập vào não như FGAs. Bác sĩ của bạn có thể đề xuất liệu SGAs có phù hợp với bạn hay không.
Các loại thuốc ngủ có thể ảnh hưởng đến trí nhớ bao gồm Lunesta (eszopiclone), Sonata (zaleplon) và Ambien (zolpidem). Một nghiên cứu năm 2023 chỉ ra rằng, thuốc ngủ làm tăng nguy cơ mắc bệnh sa sút trí tuệ ở những người da trắng. Nghiên cứu khác từ năm 2021 phát hiện, thuốc ngủ có thể ảnh hưởng tiêu cực đến trí nhớ tiềm năng, hay khả năng nhớ làm một việc gì đó trong tương lai.
Thay vì sử dụng thuốc ngủ, melatonin có thể giúp cải thiện chứng mất ngủ. Có một số thói quen ngủ và sinh hoạt lành mạnh có thể giúp bạn dễ dàng đi vào giấc ngủ và duy trì giấc ngủ.
Các loại thuốc chống cholinergic điều trị bàng quang hoạt động quá mức có thể bao gồm Sanctura (trospium), Ditropan (oxybutynin), Enablex (darifenacin), Vesicare (solifenacin) và Detrol (tolterodine). Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, thuốc chống cholinergic điều trị bàng quang hoạt động quá mức có thể tăng nguy cơ mắc bệnh sa sút trí tuệ. Chúng cũng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến một số khía cạnh của nhận thức, chẳng hạn như trí nhớ làm việc, là khả năng nhớ thông tin trong một khoảng thời gian ngắn.
Nếu bạn đang gặp vấn đề về mất trí nhớ khi dùng thuốc điều trị tiểu không kiểm soát, hãy thảo luận với bác sĩ. Họ có thể xác định xem liệu pháp của bạn có phải là nguyên nhân không và thảo luận về các phương pháp điều trị khác cho các triệu chứng bàng quang hoạt động quá mức của bạn. Điều này có thể bao gồm việc chuyển sang các loại thuốc khác như Myrbetriq (mirabegron) hoặc Gemtesa (vibegron), hoặc thực hiện các bài tập huấn luyện bàng quang và tăng cường cơ sàn chậu.
(Ảnh minh họa: Internet)
(Nguồn: Health)
