Các nhà khoa học bày tỏ “mối lo ngại khẩn cấp” về các loại virus mới được phát hiện ở dơi, có khả năng lây lan sang người và có thể “gây tử vong cao”. 2 trong số các loại virus mới này có họ hàng gần với virus Nipah và Hendra gây chết người.
Các chuyên gia phát hiện 22 loại virus khi xét nghiệm dơi ở Trung Quốc, trong đó có 20 loại chưa từng được biết đến trước đây. 2 trong số những loại virus mới này đặc biệt đáng lo ngại vì chúng có họ hàng gần với virus Nipah và Hendra gây chết người. Cả 2 loại virus này đều có thể gây viêm não và bệnh hô hấp nguy hiểm ở người.
Virus Nipah lây truyền từ dơi đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) gắn cờ là “mầm bệnh ưu tiên” do khả năng gây ra dịch bệnh. Nó có thể giết chết tới 70% nạn nhân, với các đợt bùng phát được báo cáo ở Bangladesh, Ấn Độ, Malaysia, Philippines và Singapore. Trong khi đó, Hendra là một loại virus hiếm gặp có thể lây lan sang người từ dơi mang mầm bệnh. Chỉ có 7 trường hợp được báo cáo ở người tại Úc.
Các nhà khoa học tại Viện Kiểm soát và Phòng ngừa Bệnh Vân Nam đã phát hiện 2 loại virus đáng lo ngại – được mô tả là “anh em họ tiến hóa” của Nipah và Hendra sau xét nghiệm thận của dơi ở tỉnh Vân Nam (Trung Quốc). Những con dơi này sống trong các vườn cây ăn quả gần làng mạc, làm dấy lên lo ngại trái cây do cư dân và vật nuôi ăn vào có thể bị nhiễm bẩn, có nguy cơ lây truyền rộng rãi hơn.
“Dơi đã có liên quan đến một số đợt bùng phát dịch bệnh lớn mới nổi, bao gồm bệnh do virus Hendra, Nipah, Marburg và Ebola, hội chứng hô hấp nặng và cấp tính (SARS), hội chứng hô hấp Trung Đông (MERS) và Covid-19”, các nhà nghiên cứu viết trên tạp chí PLOS Pathogens. “Virus do dơi lây truyền sang người hoặc thông qua tiếp xúc trực tiếp với dơi hoặc thông qua việc ăn phải thức ăn hoặc nước bị ô nhiễm bởi nước bọt, phân hoặc nước tiểu của dơi”.
Nhóm nghiên cứu do Tiến sĩ Yun Feng dẫn đầu, chỉ ra rằng các nghiên cứu trước đây về khả năng lây lan bệnh của dơi chỉ tập trung vào phân của chúng. Nhưng họ cho biết những con bọ sống trong thận của dơi cũng “tiềm ẩn nguy cơ lây truyền” vì chúng có thể được bài tiết qua nước tiểu.
Các nhà khoa học cho biết: “Thận có thể chứa các mầm bệnh lây truyền từ động vật sang người quan trọng, bao gồm cả virus Hendra và Nipah gây bệnh nặng”. Họ đã xem xét bên trong thận của 142 con dơi thuộc 10 loài, được thu thập trong 4 năm ở 5 khu vực của tỉnh Vân Nam.
Sử dụng phương pháp giải trình tự gen tiên tiến, nhóm nghiên cứu đã tìm thấy 22 loại virus, trong đó 20 loại chưa từng được biết đến trước đây. 2 trong số những loại đáng lo ngại nhất là henipavirus mới, thuộc cùng nhóm với bọ Nipah và Hendra. Các henipavirus được tìm thấy trong loài dơi ăn quả sống gần các vườn cây ăn quả gần làng mạc. Các nhà khoa học cho biết nghiên cứu của họ “làm dấy lên mối lo ngại khẩn cấp về khả năng các loại virus này lây lan sang người hoặc vật nuôi”.
Nipah là một bệnh do virus nghiêm trọng và đôi khi gây tử vong. Nó được mang theo bởi dơi ăn quả, có thể lây sang người. Một số bệnh nhân không có triệu chứng trong khi những người khác có biểu hiện viêm não nghiêm trọng. Các triệu chứng bao gồm sốt và đau đầu, sau đó là buồn ngủ và lú lẫn về tinh thần. Khoảng một nửa số bệnh nhân có triệu chứng thần kinh cũng gặp khó khăn về hô hấp.
Những người mắc bệnh Nipah thường bắt đầu bị bệnh 4 – 14 ngày sau khi bị nhiễm virus. Họ thường bị bệnh 3 – 14 ngày với các triệu chứng sốt, đau đầu, ho, đau họng và khó thở. Ở giai đoạn sau của nhiễm trùng, một số người có thể bị sưng não hoặc viêm não, các triệu chứng nghiêm trọng có thể bao gồm lú lẫn, buồn ngủ và co giật. Những người có những triệu chứng này có thể rơi vào hôn mê trong vòng 24 đến 48 giờ.
Virus Nipah có thể lây truyền từ dơi sang người thông qua tiếp xúc với dịch tiết của dơi bị nhiễm bệnh, ví dụ như bằng cách tiêu thụ nhựa cây cọ sống
Virus cũng có thể lây lan sang động vật nuôi, đặc biệt là lợn, và gây bệnh ở những quần thể này
NiV cũng có thể lây truyền qua tiếp xúc gần với bệnh nhân bị nhiễm bệnh
Nếu bạn đi du lịch hoặc sống ở khu vực xảy ra dịch virus Nipah, bạn nên:
– Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước
– Tránh tiếp xúc với dơi cáo bay hoặc lợn bị bệnh
– Tránh những khu vực dơi đậu hoặc
– Tránh chạm vào bất cứ thứ gì có thể bị dơi làm bẩn
– Tránh ăn nhựa cây cọ sống hoặc trái cây có thể bị dơi làm bẩn
– Tránh tiếp xúc với máu hoặc dịch cơ thể của người mắc bệnh Nipah
Hiện tại, việc điều trị chỉ giới hạn ở chăm sóc hỗ trợ. Một loại vắc-xin đã được phát triển để bảo vệ ngựa và điều này hứa hẹn sẽ bảo vệ con người khỏi henipavirus trong tương lai. Nguồn: Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh
Tiến sĩ Alison Peel (bác sĩ thú y và nhà sinh thái học về bệnh động vật hoang dã, Trường Khoa học Thú y Sydney, Đại học Sydney) cho biết: “Ý nghĩa chính của công trình này nằm ở việc phát hiện ra virus ở dơi ở Trung Quốc là ‘anh em họ tiến hóa’ của hai trong số các mầm bệnh đáng lo ngại nhất ở người, virus Hendra và virus Nipah, lưu hành ở dơi và gây tử vong cao nếu chúng lây lan sang người”. Nhưng bà cho biết các loại virus này cần được nghiên cứu thêm trước khi chúng ta có thể khẳng định chắc chắn rằng chúng có thể lây truyền từ dơi sang người.
Bà nói tiếp: “Mặc dù một trong những loại virus mới trong nghiên cứu này dường như là họ hàng gần nhất được biết đến với những loại virus gây tử vong cao này, nhưng có một số khác biệt về gen trong các vùng của virus chịu trách nhiệm liên kết và xâm nhập vào tế bào. Vì vậy, chúng ta không thể tự động cho rằng nó có thể lây nhiễm sang các loài mới. Chúng ta có những ví dụ khác về anh em họ tiến hóa gần gũi với Hendra và Nipah dường như không gây lo ngại về sự lây lan, vì vậy sẽ cần phải có thêm một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm về những loại virus mới này để xác định nguy cơ thực sự. Điều quan trọng là những con dơi bị nhiễm virus giống Hendra đã bị bắt trong các vườn cây ăn quả, làm nổi bật những cơ hội tiềm ẩn cho việc tiếp xúc với con người và các loài vật nuôi.
Nghiên cứu của chúng tôi về sự lây lan của virus Hendra ở Úc đã chứng minh mối liên hệ rõ ràng giữa việc phá hủy môi trường sống, mất nguồn thức ăn tự nhiên và tăng nguy cơ lây lan. Vì vậy, điều này cũng có thể xảy ra ở Trung Quốc. Thay vì tập trung vào dơi là vấn đề, chúng tôi cũng đã chỉ ra bằng chứng rằng việc bảo vệ và khôi phục nguồn thức ăn của dơi là một giải pháp hiệu quả và bền vững”.
Bệnh Hendra là một căn bệnh cực kỳ hiếm gặp do virus Hendra gây ra. Virus Hendra được xác định lần đầu tiên trong một đợt bùng phát bệnh phổi và não ở ngựa và người ở Hendra (Úc) năm 1994. Virus này thuộc cùng họ virus với virus Nipah.
Dơi cáo bay có thể lây nhiễm virus sang ngựa khi chúng cắn ngựa. Ngựa cũng có thể bị nhiễm bệnh nếu chúng tiếp xúc với nước tiểu, phân hoặc nước bọt của dơi bị nhiễm bệnh. Nhiễm trùng Hendra ở người vẫn còn hiếm; chỉ có 7 trường hợp từng được báo cáo.
Các triệu chứng ở người thường bắt đầu từ 9 đến 16 ngày sau khi họ tiếp xúc với ngựa bị nhiễm bệnh. Nhiễm trùng Hendra có thể gây ra các vấn đề về phổi với các triệu chứng giống cúm nặng. Trong một số trường hợp, bệnh có thể tiến triển thành sưng não.
Nhiễm trùng Hendra rất hiếm. Tuy nhiên, nó dẫn đến tử vong ở hơn một nửa số người mắc bệnh (57%). Nguồn: Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh.
(Ảnh minh họa: Internet)
(Nguồn: The Sun)
